Zeytin

Hitler'le İnönü'nün denizaltı pazarlığı


Hitler: "Denizaltılarımız Karadeniz’de sıkıştı. Çıkaramıyoruz. Onları size verelim" İnönü: "1’nci Dünya Savaşı’nda verdiğiniz iki gemi başımıza bela olmuştu. İstemeyiz."

Türk sualtı araştırmacısı Selçuk Koray’ın Hitler’in kayıp denizaltı filosunu Zonguldak ve Ağva açıklarında bulması dünyada büyük yankı buldu. VATAN, Selçuk Koray ile Almanlar’ın U tipi denizaltıların hikayesi ve Almanya ile Türkiye arasındaki pazarlığı konuştu. 1940 yılında başlayan İkinci Dünya Savaşı’na SSCB de dahil olunca savaşın cephesi Karadeniz’e yayıldı. Alman Donanması 1938 yılında Almanya’nın Kiel şehrinde üretilen U-23 tipi denizaltılardan 6’sını, Karadeniz’e nakletmeye başladı.

Almanlar Karadeniz’de

Altı denizaltı Kiel’de sökülerek teknelere yüklendi. Elbe Nehri ve oradan Tuna üzerinden geçerek Romanya’daki Köstence limanına getirildi. Parçalar burada birleştirildi ve Karadeniz’e bırakıldı. Koray’a göre tüm bu olaylardan dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün haberi vardı. Uzun dönem muharebe içinde yıpranan Alman denizatlılarından 3’ünü Rus gemileri batırdı. Kızıl Ordu Berlin’e ilerliyor, Alman kuvvetleri geri çekiliyordu.

İsmet Paşa’nın hayır cevabı

1944 yılında Romanya taraf değiştirince kullanabilecekleri tek ikmal noktasını da kaybeden Alman Diktatör Adolf Hitler aynı yılın yazında denizaltıları Türkiye’ye vermeye çalıştı. Ancak İsmet Paşa “Montrö Anlaşmasını ihlal etmek istemediklerini ve Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı’nın 2 Alman savaş gemisini (Yavuz ve Midilli) satın alma teklifinin kabulünün ardından başına neler geldiğinin malum olduğu” nedeniyle bu isteği reddetti.

İznik’e kaçtılar

İnönü’nün cevabını alan Hitler Karadeniz’deki 3 denizaltıya “Fark edilmeden boğazları geçip Ege Filosuna katılın” emrini verdi. Ancak bu görev hiç gerçekleşmedi. Almanlar Sovyetler’den kaçıyordu. İçinde ünlü şifreleme aracı Enigmalar’ın bulunduğu denizaltıların bulunması an meselesiydi. Üç denizaltının mürettebatı denizaltıları Karadeniz’de batırıp İznik civarındaki Beyşehir’e kaçtı. Sonra Türk yetkililerin kendilerini yakalanmasının ardından Almanya’ya teslim edildi.

50 metre derinde yatıyorlar

Alman arşivlerini inceleyen, hayatta olan personel ile görüşen ve denizde taramalar yapan Selçuk Koray, U-19 ve U-20 adlı gemilerin Zonguldak yakınlarında, U-23 gemisinin ise Ağva açıklarında olduğunu tespit etti. Kolay çalışmalarında U-23’ün eski kaptanı 85 yaşındaki Rudolf Arendt’in çizdiği haritadan ve Alman Donanma arşivlerinden yararlandı.

Vatan