istiklal

Latife Hanım (Uşşaki)

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı eşi olan Latife Uşşaki, 1898 yılında İzmir'de doğdu. İzmir'in tanınmış ailelerinden Uşakizade (sonra aile Uşşaklı soyadını alacak, Latife Hanım'in soyadı ise, soyadı yasasından sonra Mustafa Kemal'in isteğiyle Uşşaki Olacaktı) Muammer Bey'in kızıdır. İzmir Lisesi'ni bitirdi. Paris'te Sorbonne Üniversitesi'nde hukuk okudu. Londra'da dil öğrenimi gördü. Kurtuluş Savaşı henüz bitmeden Türkiye'ye döndü.

11 Eylül 1922'de, Türk ordusunun İzmir'e girişinin ikinci günü, Başkumandan Mustafa Kemal'in şehre geldiğini duyunca karargâha giderek kendisiyle tanıştı ve karargâhını babasının Göztepe'deki köşküne taşımasını teklif etti. Aile, Atatürk'ü 20 gün köşklerinde ağırladı. Bu tanışmadan sonra haberleşmeleri devam etti. Bir süre sonra Mustafa Kemal'in annesi Zübeyde Hanım da, sağlık sorunları nedeniyle İzmir'e gittiğinde bu köşkte ağırlandı.

Zübeyde Hanım'ın 14 Ocak 1923'te ölümü üzerine İzmir'e giden Mustafa Kemal ile Latife Hanım, 29 Ocak 1923'te Muammer Bey'in evinde, sade bir nikâhla evlendiler. Mareşal Fevzi Çakmak ve Kâzım Karabekir Mustafa Kemal'in, Mustafa Abdülhalik Renda ile Salih Bozok ise Latife Hanım'ın tanıklarıydılar.

Bu evlilikle, Latife Hanım, modern Türk kadınının simgesi olma görevini üstlendi. Yeni devletin başkenti Ankara'ya gelerek Çankaya'da ilk Cumhurbaşkanlığı köşkü olarak kullanılan Kuleli Köşk'te (günümüzde Atatürk Müzesi olarak kullanılan, bugünkü adıyla Eski Köşk) yaşadı. Eşinin isteği üzerine oturumları izlemeye giden Latife Hanım, böylece TBMM'ye giren ilk Türk kadını oldu. Pek çok yurt gezisinde Mustafa Kemal'e eşlik etti, halkla yakın temas kurmasında yardımcı oldu.

1925 yazında Doğu Anadolu gezisinde aralarında geçen bir tartışmadan sonra Latife Hanım ve Mustafa Kemal boşandılar. Boşanma haberi, 5 Ağustos 1925 günü radyoda yayımlanan bir hükümet bildirisi ile duyuruldu.

Ölümüne kadar İzmir'de ve İstanbul'da yaşayan Latife Hanım, evliliği ve eşi hakkında konuşmayı ya da yazmayı kesinlikle kabul etmedi. 12 Temmuz 1975'te İstanbul'da hayatını kaybetti ve Edirnekapı Şehitliği'ndeki aile mezarlığına gömüldü.

__________________
Ya istiklâl,Ya ölüm !