1925
7 Ocak 1925 : Cumhuriyet Halk Fırkası Genel Sekreterliğine Recep (Peker) Bey Tayin edildi.
13 Ocak 1925 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Halit Paşa, Meclis’te Afyon Milletvekili Ali (Çetinkaya) Bey tarafından kaza sonucu tabanca ile vurularak öldürüldü.
30 Ocak 1925 : Patrik Konstantin (6.) sınırdışı edildi.
11 Şubat 1925 : Şeyh Sait isyanı. Eski adi Genç’ olan Bingöl ilinin Ergani
ilçesine bağlı Eğil bucağının Pınar köyünde başlayan ayaklanma, ilk olarak Elazığ ve oradan da Diyarbakır’a sıçradı.
16 Şubat 1925 : Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu) kuruldu.
17 Şubat 1925 : Aşar vergisi kaldırıldı. (Köylüyü büyük sıkıntıya sokan bu vergi ürünlerden onda bir oranında alınıyordu.)
24 Şubat 1925 : Şeyh Sait isyanı büyüyor. Elazığ, asiler tarafından işgal
edildi.
25 Şubat1925:Dinin politik amaçlarla suiistimal edilemeyeceği’ hakkında kanun kabul edildi.
28 Şubat 1925 : Doğudaki isyan dolayısıyla Meclis’te gizli celse yapıldı.
2 Mart 1925 : Fethi Bey kabinesine 60’a karşi 93 oyla güvensizlik verildi,
kabine çekildi.
Ismet Paşa 2. kabinesini kurdu.
Içişler Vekili Cemil Bey
Dışişleri Vekili Tevfik Rüştü (Aras) Bey
Milli Savunma V. Recep (Peker) Bey
3 Mart 1925 : Asiler Ergani’yi işgal elli.
4 Mart 1925 : Takrir-i Sükun Kanunu (578 sy.) ile hükümete 2 yıl işin olağanüstü yetki verildi. Bu kanunla Meclis biri isyan bölgesinde binde Ankara’da olmak üzere iki tane Istiklal Mahkemesi kurdu. Ankara’daki
mahkemenin verdiği ölüm cezaları için Meclis onayı gerekirken, Doğuda kurulan Mahkemenin kararları hemen uygulanacaktı.
- Ismet Paşa kabinesi 23 oya karşı 154 oyla güven aldı.
6 Mart 1925 : Istanbul’da 6 gazete ve dergi Bakanlar Kurulu kararıyla kapatıldı.
8 Mart 1925 : Diyarbakırve dolaylarında asilerle Türk Silahlı Kuvvetleri
arasında şiddetli çarpışmalar başladı.
12 Nisan 1925 : Doğu isyanının elebaşlarından Şeyh Said yakalandı.
13 Nisan 1925 : Ankara Istiklal Mahkemesinin emriyle Terakkiperver Fırkası üyelerinin evleri arandı.
16 Nisan 1925 : Tanin gazetesi kapatıldı.
17 Nisan 1925 : Gazeteci Hüseyin Cahit (Yalçın) Bey tutuklandı.
20 Nisan 1925 : Sıkıyönetim 7 ay daha uzatıldı.
- Istiklal Mahkemelerinin çalışmaları 6 ay daha uzatıldı.
1 Mayıs 1925 : Adana’da şiddetli bir deprem oldu.
5 Mayıs 1925 : Ankara’da, Mustafa Kemal Paşa tarafından Gazi Çiftliği’ adı
verilen, çiftliğin kurulmasına başlandı.
7 Mayıs 1925 : Gazeteci Hüseyin Cahit (Yalçın) Bey’e Ankara Istiklal Mahkemesi tarafından ömür boyu Çorum Ilinde sürgün cezası verildi.
3 Haziran 1925: Ankara Istiklal Mahkemesinin teklifi ile, Takrir-i Sükun
Kanunu’na dayanılarakTerakkiperver Fırka’nın kapatılmasına Bakanlar Kurulu karar verdi.
21 Haziran 1925 : Türkiye-Yunanistan Antlaşması Ankara’da imzalandı.
29 Haziran1925: Diyarbakır istiklal Mahkemesi, Şeyh Said ile 46 yandaşı nı ölüme mahkum etti. Güney bölgesinde tekkeler kapatıldı.Olüm kararları ertesi günü yerine getirildi.
5 Ağustos 1925 : Gazi Mustafa Kemal Paşa, Latife (Uşaklıgil) Hanımdan ayrıldı. (29 Ocak 1923’te evlenmişlerdi.)
11 Ağustos 1925 : Ahmet Emin (Yalman) Bey tutuklandı ve Vatan gazetesi
kapatıldı.
25 Ağustos 1925 : Gazi Mustafa Kemal Paşa,Kastamonu Belediye salonunda halka seslendi; ...
"Biz her yönden medeni insan olmalıyız. Çok acılar gördükBunun sebebi, dünyanın durumunu anlamayışımızdır.
Fikrimiz, zihniyetimiz tepeden tırnağa kadar medeni olacaktır. Şunun bunun sözüne ehemmiyet vermeyeceğiz. Bütün Türk ve Islam alemine bakın; zihniyetlerini, fikirlerini medeniyetin emrettiği değişme ve yükselmeye uyduramadıklarından ne büyük felaket ve ıstırap içindedirler. Bizim de şimdiye kadar geri kalmamız ve en nihayet son felaket çamuruna batışımız bundandır...
Behemehal ileri gideceğiz, buna mecburuz. Millet açı k olarak bilmelidir, medeniyet öyle kuvvetli bir ateştir ki, ona uzak kalanları yakar, mahveder. Içinde bulunduğumuz medeniyet ailesinde, layık olduğumuz mevkii bulacak ve koruyacak ve onu yücelteceğiz. Refah, saadet ve insanlık bundadır...”
27 Ağustos 1925 : Gazi Paşa, Inebolu Türk Ocağında, fes ve çarşaf ile ilgili
konuşma yaptı;
Efendiler!
Türkiye Cumhuriyetini tesis eden Türk halkı, medenidir.Fakat ben, sizin öz
kardeşiniz, arkadaşınız, babanız gibi söylüyorum. Medeniyim diyen Türkiye Cumhuriyeti halkı, fikriyle, zihniyetiyle medeni olduğunu ispat ve
izhar etmek mecburiyetindedir... Bizim kıyafetimiz medenimidir’? (Hayır
sesleri). Bizim kıyafetimiz medeni ve beynelmilel midir’? (Hayır sesleri).”
28 Ağustos 1925 : Gazi Paşa, Taşkö
prü’yü ziyaret elli. Halkla kıyafet konusunda konuştu. Ertesi günü gençler ve memurlar terzilerin bezden diktikler şapkalarla dolaşıyorlar ve fesli kimseleri Kasabaya sokmuyorlardı.
30 Ağustos 1925 : Gazi Paşa, Kastamonu gezisinin son gününde halka tekrar seslendi;
Efendiler ve ey Millet!
Iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti, şeyhlerin, dervişlerin müritleri ve
mensuplarının memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır.”
1 Eylül 1925 : 1.Tıp Kongresi, Ankara’da yapıldı.
2 Eylül 1925 : Tekke ve türbelerin kapatılmasına, dini kıyafetlere ve memurların şapka giymesine dair Bakanlar Kurulu kararı yayınlandı.
4 Eylül 1925: Istanbul’da, Taksim’de yapılan bir baloya ilk defa Müslüman
kadınlar katıldı.
13 Eylül 1925 : Gazi M. Kemal Paşa, Istiklal Mahkemeleri tarafından vatana ihanet suçu ile mahkum edilen gazetecileri affetti
23 Eylül 1925 : Gazi M. Kemal Paşa,Samsun’da Istiklal Ticaret Okulu’nda verilen çayda öğretmenlere seslendi; “Dünyada her şey için, maddiyat için, maneviyat için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit
ilimdir, fendir. Ilim ve fennin haricinde mürşit aramak gaflellir, cehalettir...
En mühim, en esaslı nokta, terbiye meselesidir.Terbiyedir ki bir milleti ya hür, ya müstakil, şanlı, ali bir heyeti içtimaiye halinde yaşatır, ya da bir milleti esaret ve sefalete terk eder...”
5 Ekim 1925 : Istanbul Darphanesinde ilk Cumhuriyet altını basıldı.
14 Ekim 1925 : Türkiye’de ilk betonarme kö
prü, Menderes Nehri üzerinde yapıldı.
15 Ekim 1925 : Istanbul Erkek Lisesi 10. sınıf öğrencilerinin, arapça öğretmeni Tahir Bey’in sandalyesine iğne yerleştirmeleri ve suçluyu söylememeleri üzerine olay büyüdü. Basın günlerce bu konuyu işledi. Disiplin Kurulu sınıfın tüm mevcudu olan 46 öğrenciye, okuldan uzaklaştırma cezası verdi. Karar, Bakanlıkça da onaylandı. Oğrencilerin cezası ertesi sene affedilerek tekrar okullarına dönmelerine izin verildi.
21 Ekim 1925: 1926 yılı bütçesinde gelir 218 milyon TL olarak hesaplandı.
2 Kasım 1925 : Kastamonu Halkı, Gazi Paşa Hazretlerinin ömrü boyunca
Cumhurbaşkanı kalmaları için TBMM’ye teklifte bulundular.
16 Kasım 1925 : Samsun-Sivas ve Ankara-Kayseri-Sivas demiryollarının inşasına dair kanun kabul edildi.
21 Kasım 1925 : TBMM tarafından sıkıyönetim 1 yıl uzatıldı.
25 Kasım 1925: Şapka kanunu kabul edildi (bir tane red oyu kullanıldı).
- Erzurum’da bazı gericilerin gösteri yapmaya kalkışmaları üzerine şehirde 1 ay süre ile sıkıyönetim ilan edildi. 80 kişi tutuklandı. Tutuklananlardan bazıları ölüm cezasına çarptırıldı.
27 Kasım 1925 : Maraş’ta gericilerin gösterisi. 40 kişi tutuklandı.
28 Kasım 1925 : Rize’de gericilerin gösterisi. 82 kişi tutuklandı, 8 kişi ölüm
cezasına çarptırıldı.
29 Kasım 1925 : Sivas’ta gericilerin gösterisi anında bastırıldı.
30 Kasım 1925 : Tekke ve zaviyelerle, türbelerin kapatılmasına ve
türbedarlıklarla birtakım unvanların yasaklanmasına ve kaldırılmasına dair kanun kabul edildi.
9 Aralık 1925 : Memur üniformalarının yerli malı olmasına dair kanun kabul edildi.
17 Aralık1925: Türkiye-SSCB arasında TarafsızlıkAntlaşması Paris’te imzalandı. (7.11.1945’te Sovyetler tarafından bozuldu.)
21 Aralık 1925 : Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi (Tanrıöver) Bey’in yerine Necati Bey atandı.
26 Aralık 1925 : Günün 24 saate taksimine dair kanun kabul edildi.