izlek

Kestane ağacının (Castanea sativa) anayurdunun Anadolu olduğu düşünülmektedir. Kestane, kuzeyin ılıman bölgelerinde sık rastlanan bir ağaçtır. Kestane ağacı, İngiltere’de de yetişmekte ancak Güney Avrupa’dakilere oranla daha küçük meyveler üretmektedir. Kestane ağacının çiçeği soluk sarı renklidir ve kestaneler dikenli kabuklar ya da kupula (meyve örtüsü) içinde olur. Anadolu kestanesi geniş ve dağınık tepeli bir ağaçtır.


Kestane ağacı oldukça büyük bir ağaçtır. Ağacın boyu 35 metreye, çapı 1,4 - 2 metreye dek çıkmaktadır.


Genç sürgünleri yeşilimtırak gri ve hafif tüylü, daha sonraları kırmızımtırak kahverengi ve çıplaktır, üzerinde gözle görülecek büyüklükte ve bol sayıda beyaz gözenekler bulunur. Yaşlı kestane ağaçlarının kabuklarında spiral biçimi derin çatlaklar yer alır. Diş diş, sivri uçlu yapraklar 12-25 santim boyundadır ve yaprağın üstünde yer alan paralel damarlar kolayca görülür. Kestane odunu, meşe odununa benzer ama meşenin gümüşümsü pırıltısından yoksundur. Kestane odunu özellikle çit yapımında kullanılır.



Tepe tomurcuğu terminal, mahmuz belirgindir. Yan tomurcuklar sürgün üzerinde almaşlı dizilir. Tomurcuklarını dıştan iki ya da en fazla üç pul örter. Güçlü sürgünleri hafif oluklu ve köşeli olur. Geniş mızraksı ya da dar eliptik biçimli yaprakları sivri uçlu ve 10-25 santim boyunda, kenarları basit dişli ve dişler kılçıksı, sivri uçlu ve yukarıya doğru kıvrıktır. Yaprağın üstünde yer alan paralel damarlar kolayca görülür. Yaprakların üstü parlak yeşil, alt yüzü beyaz ve keçe gibi tüylüdür.


Erkek çiçeklerin birçoğu bir eksen üzerinde başak tipi kurul oluşturur, kurullar yukarıya doğru dik durur ve haziran ortasında çiçek açar. Dört brahtecikten (çiçeğe yakın olan ve biçim değiştirmiş yaprak) oluşan ve üzerinde sık ve batıcı dikenleri bulunan kupula içinde çoğunlukla üç tane nuks (meyvenin kılıfı) meyve bulunur. Üstten basık yarım küre biçimindeki meyvelerin perikarpı (kabuğu) sert, rengi de parlak kızıl kahvedir.


Türkiye’de Marmara Bölgesi ve Kuzey Anadolu ormanlarında, özellikle yapraklı (meşe, gürgen, kayın) ormanlarında görülür. Ege ve Akdeniz bölgelerinde ise (Tire, Söke, Koçarlı, Nazilli, Isparta, Antalya Zerk Harabeleri) lokal olarak bulunur ya da kültürü yapılır. Kestane ağacının tohumu yenir ve tohumu için kimi kültür formları yetiştirilir. Fırınlanarak pişirilmiş kestane tohumlarına kavlak ya da gavşak, ipe dizilmiş haline kuruka yış denir. Yabani ağaçlardan elde edilen küçük kestane tohumlarına kuzu kestanesi adı verilmektedir.


Arıların kestane ağacı çiçeklerinde yaptıkları bala Rize bölgesinde kestane balı adı verilir. Bu bal, esmer renklidir, acı lezzetlidir ve içinde kestane polenleri (meşe palamudu biçiminde) bulunur. Çimlenmiş kestane tohumuna Trabzon bölgesinde fitruka, Çankırı yöresinde hingiç adı verilir. Kestaneye verilen yöresel adlar ise kara kabuk, karakat ve kara kıllıdır.

__________________
Hayat bir izlektir...