Dünya

Mersin-Silifke'ye 45 km uzaklıkta bulunan, 1100 metre rakımlı Yenisu köyündeki taş ocaklarında sazangil ve ringagillere ait çok sayıda balık fosili bulundu. Yenisu köyü civarında Miyosen (24-5 milyon yıl önce) döneminde oluşmuş çeşitli çökel kayaları bulunuyor. Balık fosillerini içeren plaket killi kireç taşlarıysa, inceleme alanının en üst seviyelerindeki en genç kayaları oluşturuyor. Bitki sap ve yaprak fosillerini de içeren bu kayalar, Geç Miyosen (11-5 milyon yıl önce) dönemindeki bir gölsel ortamın ürünü. Balık fosilleri, derileri pullarla kaplı, göğüs ve karın yüzgeçleri olmak üzere çift yüzgeç taşıyan, simetrik kuyruğa sahip “kemikli balıklar” (osteichthyes) sınıfının sazangiller ve ringagiller ailelerine ait örnekleri kapsıyor.

Tatlı sularda yaşamış canlılara ait bu fosiller, Miyo-sen’de yaygın kömür içeren göl havzaları habitatı içinde bulunuyor. Bol miktarda balık, pul, kılçık, kuyruk fosiline, bitki fosilleri de eşlik ediyor. Gc1 ortamında gerçekleşen karasal fosilleşmelerde mekanizmanın işleyişi şöyle: Ölen hayvanlar kırıntılı çökel malzemesi altında kalarak örtülüyor; akarsu ve su taşkınlarının getirileriyle kalınlaşan çökellerin zamanla artmasıyla giderek daha derinlerde kalıyor ve sonunda taşlaşıp fosilleşiyorlar. Göl havzası çökellerle tamamen doldurularak ortadan kalktıktan sonra, tektonik olarak bir yükselmeyle kalın bir istif oluşturan alan, zamanla aşınmaya başlıyor ve böylece gömülü kalmış fosilli tabakalar açığa çıkıyor.

Karasal çökel istiflerinin denizlere göre daha süreksiz ve merceksi yapıda olmaları nedeniyle omurgalı fosillerine ulaşmak her zaman çok daha zor. Ardışık fosil toplulukları bul-maksa ancak şansa bağlı. Ülkemizde Kırklareli-Pınarhisar, tstanbul-Ça-talca, Çanakkale, Gökçeada, Uşak-Muratdağı yörelerinde tesbit edilmiş balık fosilleri bulunmakta. Ancak bunların hemen tamamı denizel balık fosilleri. Doğu Akdeniz’de, Mersin yöresindeki gölsel balık fosilleri ilk kez bu yıl tarafımızdan ortaya çıkarıldı. Arazi çalışmaları, Mersin Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Nurdan İnan, Prof. Dr. Selim İnan, Doç. Dr. Kemal Taşlı, Doç. Dr. Muhsin Eren, Dr. Hayati Koç ve öğrenciler Okay Arslanbaş, Umut Mert, Onur Emre Yurtgülü, Ufuk Sayı-ğan, Fırat Demircan ve Fırat Bulut'un katılımıyla gerçekleştirildi.

Prof. Dr. Nurdan İnan Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi.
Jeoloji Mühendisliği Bölümü