Science

Gececi omurgalı hayvanların çoğunun gözünde, ışığı neredeyse bir ayna gibi yansıtan “tapetum lucium” denen bir katman bulunur. Bu, birçok hayvanda olmasına karşın, insanlarda yoktur.
Görüntü, beyne aktarılmadan önce, gözmerceğinden geçerek ağtabakaya düşer. Burada bulunan ışığa duyarlı hücreler, algılanan ışığı optik sinire ulaştırır ve görüntü buradan beyne iletilir. Ağtabaka, “koni” ve “çubuk” adı verilen ışığa duyarlı iki tip hücreden oluşur. Koniler, renkli görmemizi sağlar ve yalnız parlak ışıkta etkindir. Buna karşılık, çubuklar parlak ışıkta etkin değildir ve gece görmeyi sağlar. Gece yaşayan hayvanlarda, çubukların konilere oranı, gündüz yaşayan hay-vanlardakine göre yüksektir.

Özellikle, birlikte yaşadığımız için daha iyi tanıdığımız kedi ve köpeklerin gözlerine ışık tutulduğunda parladıklarını görürüz. İşte bu, “tapedum luci-dum”dan yansıyan ışıktır. Göze düşen ışığın bir bölümü, hücrelerin arasından, ağtabakanın arkasına düşer. Ancak, gece avlanan hayvanlarda, çevrelerini çok düşük ışık koşullarında görebilmek ve hareketi algılayabilmek için göze düşen ışığın olabildiğince verimli bir biçimde algılanması önemlidir. İşte bu katmandan yansıyan ışığın bir bölümü daha duyarlı hücreler tarafından yakalanır. Bu sayede, kediler gibi gece yaşayan hayvanların gözleri ışığa daha duyarlıdır.

Gececi hayvanlar aynı zamanda daha büyük gözlere sahiptirler. Ayrıca, gözbebekleri daha fazla miktarda ışığın geçişini sağlamak için çok geniş açılabilir. Işığa aşırı duyarlı gözlere sahip olan hayvanların gözbebekleri, ağ-tabakayı gündüzleri aşırı ışıktan korumak için iyice kısılabilir. Kedilerin ve bazı başka hayvanların gözbebekleri ince bir çizgi biçiminde açıklık kalacak şekilde kısılabilir.

Alp Akoğlu - Bilim ve Teknik Ocak 2007
Kaynaklar:
[Linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilirler.. ]
[Linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilirler.. ]
[Linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilirler.. ]
[Linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilirler.. ]
[Linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilirler.. ]
[Linkleri sadece kayıtlı üyelerimiz görebilirler.. ]
Olliver, F.J., Comporative Morphology of the Tapetum Lucidum, Vete
rinary Opthalmology (2004) 7, 1, 11-12