izlek

Günümüzde geçerli gökada oluşumu modellerine göre Samanyolu gibi büyük gökadaların çevresinde onlarca, hatta yüzlerce uydu cüce gökada bulunması gerekiyor. Oysa, bir kısmını yutmuş olduğu biliniyorsa da Samanyolu’nun bugün varolan uydularının sayısı yaklaşık bir düzine kadar.

Anlaşılıyor ki, sorunun şimdiye kadar çözülememiş olmasının nedeni, gökbilimcilerin cüceden ne anladıklarıyla ilintili.
Sloan Sayısal Gökyüzü Araştırması adıyla yürütülen geniş bir haritalandırma çalışmasında görev alan araştırmacılar, Samanyolu’nun çevresinde daha önce fark edilmemiş 7 cüce gökada daha belirlediler. Araştırmacılar, taramanın gökyüzünün yalnızca beşte birlik bir bölümünde yapıldığına dikkat çekerek, gerçekte gökadamızın çevresinde daha keşfedilmemiş onlarca başka cüce uydunun bulunması gerektiğini söylüyorlar.

Yeni keşfedilen “yedi cüceler”in dışında aynı araştırma kapsamında keşfedilen sekizinci cüceyse, daha da garip. Samanyolu’nun kütleçekim alanının sınırında keşfedilen Leo T adlı cüce, ancak 50.000 Güneş parlaklığı kadar ışık yayabiliyor. (Karşılaştırmak için Samanyolu’nda 100 ila 300 milyar arasında yıldız bulunduğu düşünülüyor.) Bu cücenin bir başka garipliğiyse, eski ve yeni yıldızları bir arada barındırması. Yeni yıldızların varlığı şaşırtıcı. Çünkü cüce gökadaların başlangıçtaki gaz stoku az olduğundan, pek çoğunda yıldız oluşum süreci çoktan durmuş bulunuyor. Sloan Araştırması'nda çalışan Cambridge Üniversitesi (İngiltere) gökbilimcisi Daniel Zucker’a göre, Samanyolu’nun da içinde yeraldığı “Yerel Grup” adlı gökadalar kümesinde bu tür soluk cücelerden çok sayıda bulunuyor olmalı.

Sloan araştırmacılarına göre Samanyolu çevresindeki “uydu eksikliği”, araştırmacıların daha önce görece büyük cücelere odaklanmalarından, “Yüzüklerin Efendisi” filmindeki “hobbif'ler gibi çok daha küçük cüceleri fark edememelerinin bir sonucu. Yeni keşfedilen uydularsa öylesine soluklar ki, şimdiye kadar bir gökada için belirlenen parlaklık alt sınırının çok altında kalıyorlar.

Science, 26 Ocak 2007

__________________
Hayat bir izlektir...