Dünya

Bir kök hücresinin yakın çevresi, ona yaşamını sürdürmesi ve ‘bakımı' için gerekli desteği sağlayan, özelleşmiş bir bölge konumunda. Ancak ABD’deki Saik Biyolojik Çalışmalar Enstitüsü’nde yapılan bir çalışmadan anlıyoruz ki, kök hücresi de “hiç birşey sonsuza kadar sürmez” kuralından muaf değil. Yaşlanma süreci içinde bu destek düzeyi giderek düşüyor ve kök hücrelerinin kendilerini sınırsızca yenileme yeteneği de paralel olarak azalıyor.

Yetişkin kök hücreleri, bireyin yaşamı boyunca hasarlı doku onarımı için hücre deposu işlevi görürler. Ancak deri, karaciğer, kan ve kas gibi bazı dokuların sürekliliği ve kendini yenileme becerilerinin yaşla birlikte hızla azaldığı biliniyor. “Doku yenilenmesinin yaşla azaldığı, elbette bildiğimiz birşeydi” diyor araştırmacılardan Monica Böyle. “Ancak kök hücre komşuluğundaki birçok bileşeni bilmiyorduk. Bu nedenle merak ettiğimiz de, değişen şeyin ne olduğuydu.”

Enstitü araştırmacıları görece yaşlı meyvesineklerinde, kök hücrelerinin kalıcılığını sağlayan ve “upd” kısaltmasıyla bilinen bir büyüme faktörü düzeyindeki ani düşüşle, testislerdeki kök hücresi sayısının da azaldığını bildiriyorlar. Çalışma bulgularına göre, upd’deki bu düşüş, yaşlanmakta olan bireylerde görülüyor. Aksine, kök hücre ‘mahallesindeki’ upd’nin zorlamalı biçimde etkinleştirilmesiyse yaşlı nüfusta kök hücre kaybını oldukça geciktiriyor. “Bulgularımız, kök hücre bölgesindeki bileşenlerin zaman içinde değiştiğini ve bu değişimin, kendini yenileyen kök hücresi kaybetmeye başladığınız bir noktaya kadar sürdüğünü gösteriyor” diye açıklıyor araştırmacılar. “Hatta tahmin ediyoruz ki, komşu bölge işlevlerindeki bozulma bir süre sonra, kendisini yenilemek için komşularınca üretilen büyüme faktörlerine gereksinim duymayan kök hücrelerinin ‘seçilmesine’ neden olacak.” Tüm bunların ötesinde, kök hücre çevresinin de zamanla yaşlandığı gerçeği, doku yenilenmesi alanında kök hücrelerinden nasıl yararlanılması gerektiği konusunda da yeni bakış açıları gerektiriyor.

Saik Institute Basın Duyurusu, 10 Ekim 2007