Zeytin

1962




1 Ocak 1962 : DP döneminde Bayındırlıkve Milli Eğitim Bakanlıkları görevinde bulunan Tevfik İleri (Doğumu: 1911) öldü. Cenaze töreninde olaylar çıktı.

18 Ocak 1962 : 147’lerin Universitelere dönmelerine izin verildi.lhtilalden
sonra Universitelerdeki görevlerinden uzaklaştırılmışlardı.

26 Ocak 1962 : General Sıtkı Ulay, tabi senatörlükten çekildi.

1 Şubat 1962 : Başbakan Inönü konuşma yaptı:”... Açık konuşacağım. Bir yandan yarın, bir ikinci ihtilalin olacağı rüzgarı, bir yandan 27 Mayıs’ın intikamı alınmaya çalışılıyor, havası estiriliyor. Herkes her sabah gazetesini açtığında yeni bir endişe ile karşılaşıyor. Bu yüzden vatandaşın siniri bozuluyor... Hükümet yanınızdadır, Hükümet kuvvetlidir ve sağlamdır. Türkiye’de hiçbir maceraya yer yoktur ve olmayacaktır.”

14 Şubat 1962 : Celal Bayar, tedavi için Kayseri Cezaevi’nden Ankara’ya
getirildi. 3 gün sonra tekrar Kayseri Cezaevi’ne gönderildi.

18 Şubat 1962 : Inönü’nün radyodan Türk Milletine mesajı:”... Türk Silahlı Kuvvetleri’ne tecavüz mahiyetini kaşıyan her davranışın kesin bir azimle karşısındayız... Hiç kimse, hızla gelişmeye muhtaç olan bir milletin kaderi ile oynamaya mezun değildir.”

22 Şubat 1962 : Ankara’da Harp Okulu Komutanı Albay Talat Aydemir ve
arkadaşları, Hükümet darbesine teşebbüs ettiler. Olay hemen bastırıldı. Katılan subaylar emekliye sevk edildi.

23 Şubat 1962 : Inönu Milletçe büyük bir badire atlattık.. Bugün dünyaya karşı milletiyle, ordusu ile dev kuvvetinde bir Türkiye vardır.” dedi.

25 Mart 1962 : EOK4’cılar Kıbrıs’ta iki camiye bomba attılar. Kıbrıs’ta,
Türklere karşı şiddet olayları hızla tırmanıyor.

22 Nisan 1962 : Anayasa Mahkemesi’nin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkındaki kanun kabul edildi.

10 Mayıs 1962 : Asker kişiler tarafından 22-23 Şubat 1962 olayları dolayısıyla veya daha evvel bu olaylara esas teşkil edebilecek mahiyette işlenen fiil ve hareketler için ceza kovuşturması yapılmaması hakkındaki
kanun kabul edildi. Bu kanunla Talat Aydemir ve arkadaşları affedildiler.

22 Mayıs 1962 : CHP ile AP arasındaki ‘Af” tartışması sertleşti. Inönü, AP Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala’ya, “... Hükümet tebliği muvafakatiniz alınarak yayınlandı. Şimdi bundan haberiniz yokmuş gibi konuşuyorsunuz.” dedi.

27 Mayıs 1962 : !stanbul Küçükçekmece’de atom reaktörü hizmete girdi.

30 Mayıs 1962 : Inönü, AP’nin af ile ilgili tutumu üzerine istifa etti. CHP-AP
Koalisyonu çekildi.

2 Haziran 1962 : Inönü, yeniden kabineyi kurmakla görevlendirildi. Çok çetin geçen görüşmelerden sonra CHP-YTP-CKMP Koalisyonu kuruldu.

15 Haziran 1962 : CKMP’den ayrılan Osman Bölükbaşı, Millet Partisini kurdu. CKMP’den ayrılan 29 Milletvekili ve senatör’de MP’ye katıldı.

25 Haziran1962: 9. Inönü Kabinesi (2. Koalisyon Hükümeti) 134 red, 4 çekimser oya karşın 259 oyla güvenoyu aldı.

24 Temmuz 1962 : Türkiye, Müşterek Pazar’a ortak üye kabul edildi.

26 Ağustos 1962 : ABD Başkan Yardımcısı Lindon B. Johnson (daha sonra Başkan seçildi) Türkiye’yi ziyaret etti.

3 Eylül 1962 : ‘Eminsular’ Ankara’da miting yaptılar. (bakınız: 3.08.1960)

5 Eylül 1962 : Iğdırve dolaylarında deprem oldu.

1 Ekim 1962 : Müebbet hapis cezasına çarptırılan DP Eski Bolu Milletvekili Reşat Akşemsettinoğlu, hapisten kaçarak Yunanistan’a sığındı.

2 Ekim 1962 : Ankara’da nümayişler oldu. Başbakan Inönü meydana gelen olaylar üzerine yaptığı konuşmada: “... Esef verici hadiseler olmuştur. Bunların büyüksorumluluğu hükümete aittir... Fakat bunlar hükümetin icraatları değildir. Görevimizi ifa etmeye mecburuz. Emniyeti temin edeceğimize güveniyoruz. Vatandaşlara ilan ediyorum ki, bu türlü tecavüzlerin hiçbir faydası yoktur. Olaylara hakimim, hiçbir şey olmayacaktır.” dedi.

11 Ekim 1962 : TBMM’de müşterek beyanname yayınlandı:”... 27 Mayıs Milli bir devrimdir. Büyük Meclis’in mensupları bizler, bir bütün halinde bu meşru temele yönelecek her tecavüzü birlikte karşılamaya azimli ve kararlıyız.”

16 Ekim 1962 : Ihtilal sonrasında, Anayasa’yı ihlal suçundan Yüksek Adalet Divanı’nca mahkum edilenlerin cezalarının kısmen affı hakkındaki kanun kabul edildi. Kayseri Cezaevi’nde 57 Yassıada mahkumu kaldı.

23 Ekim 1962 : ABD, SSCB’nin Küba’yı bir nükleer üs haline getirmesini
engellemek için adayı abluka altına aldı. Türkiye’de ve çeşitli Devletlerde protesto gösterileri düzenlendi. Başbakan Inönü:” Buhranı Türkiye’ye
sıçratmak için gayretler var dedi.

22 Kasım 1962 : Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios Türkiye’ye resmi bir ziyarette bulundu.

2 Aralık 1962 : Adalet Partisi’nin 1. Büyük Kongresi yapıldı. Ragıp Gümüşpala yeniden Genel Başkanlığa seçildi.

3 Aralık 1962 : Ust rütbeli 11 hava subayı görevinden alındı.

7 Aralık 1962 : CHP’de huzursuzluk iyice su yüzüne çıktı. Kasım Gülek, Nihat Erim ve Avni Doğan partiden ihraç edildiler.

14 Aralık 1962 : 16. CHP Kurultayı toplandı. Ismet Inönü yeniden Genel Başkan seçildi.

19 Aralık 1962 : Milli Güvenlik Kurulu kurulmasına dair kanun kabul edildi.

40dk.com | Eğitim-Öğretim-Bilgi Deposu

 

Zeytin

1963




3 Ocak 1963 : Kıbrıs’ta Türk Belediyelerinin lağvedilmeleri üzerine Hükümet, Cumhurbaşkanı Makarios’a sert bir nota verdi.

1 Şubat 1963 : Ankara üzerinde çarpışan iki uçak şehre düştü, 87 kişi öldü.

12 Mart 1963: Adalet Bakanlığı, Celal Bayar’ın sağlık durumu ili ilgili olarak bir bildiri yayınladı.

13 Mart 1963 : Inönu Bayar için, Hükümet olarak bir şey düşünmek, yetkimiz dışındadır. Mesele, sıhhi durumu, muayeneye arz edilmiş bir hükümlünün göreceği işlemdir.”

19 Mart 1963 : Inönü, yaptığı basın toplantısında, bir soru üzerine: “...
Hükümet zemin müsait olduğunda siyasi bir af çıkarmakta kararlıdır.” dedi.

22 Mart 1963 : Celal Bayar, Kayseri Cezaevi’nden geçici olarak tahliye edildi.

24 Mart 1963 : 27 Mayıs’a karşı yapılan protesto ve gösterileri protesto etmek için Ankara’da gösteriler düzenlendi.

25 Mart 1963 : Ankara, Istanbul ve çeşitli şehirlerde gösteriler yapıldı. 27 Mayıs’a karşı tutum kınanıyor.

27 Mart 1963 : Ankara’da Adalet Partisi Genel Merkezi tahrip edildi.

28 Mart 1963: Celal Bayar tekrar tutuklandı.

6 Nisan 1963 : Başbakan Inönü konuştu: “... On beş günlük olayların siyasi hayatımıza ne dersler öğrettiğini gelecekte göreceğiz, partilerin derlenme, toplanmaktaki gayretlerinin ciddiyet derecesine bu devrede şahit
olacağız.

11 Nisan 1963 : 27 Mayıs günü kutlanmak üzere, ‘Hürriyet ve Anayasa Bayramı’ kabul edildi.

21 Nisan 1963 : ‘Genç Kemalistler Ordusu’ adlı bir örgüte bağlı beş subay
tutuklandı.

20 Mayıs 1963 : Talat Aydemir, ikinci defa ihtilal teşebbüsünde bulundu. Talat Aydemir ile birlikte 103 kişi tutuklandı. . .

21 Mayıs 1963: Ankara, Izmir ve Istanbul’da sıkıyönetim ilan edildi. Başbakan Inönü Cumhuriyet Senatosu’nda 20 Mayıs gecesi olan olaylar hakkında açıklama yaptı:”... Türk Silahlı Kuvvetleri, Anayasa’yı Milletle beraber her türlü tecavüzden koruyacaktır.” dedi.

3 Haziran 1963 : Ankara’da 3 mahkeme kuruldu.

7 Haziran 1963: Ihtilal sanıklarının, Ankara Mamak Askeri Mahkemesi’nde
yargılanmalarına başlandı.

11 Haziran 1963 : Kabine’den CKMP’Ii üç Bakan çekildi.

13 Haziran 1963 :1459 Harp Okulu öğrencisinin duruşması Ankara’da başladı. (Ihtilal teşebbüsü ile ilgili olarak.)

28 Haziran 1963 : Komünist oldukları gerekçesiyle 12 kişi tutuklandı.

2 Temmuz 1963 : Turizm ve Tanıtma Bakanlığı kuruluş kanunu kabul edildi.

15 Temmuz 1963 : Grev ve Lokavt kanunu kabul edildi.
- Sendikalar kanunu kabul edildi.

17 Temmuz 1963: Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TUBITAK) kuruldu.

5 Eylül 1963: 20 Mayıs ihtilal teşebbüsüne katılanlar için Mamak Askeri Mahkemesi kararını açıkladı. Talat Aydemir ile birlikte 7 kişi ölüm cezasına, 29 kişi ise müebbet hapse mahkum oldu.

11 Eylül 1963 : 2 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesi’nde Harp Okulu Oğrencilerinin yargılanması tamamlandı. 75 öğrenci çeşitli cezalara çarptırıldı, 1384 öğrenci beraat etti.

18 Eylül 1963 : Istanbul’da deprem, Çemberlitaş ve civarında hasar var.

3 Ekim 1963: Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Tümgeneral Refet Bele (Doğumu:1881) öldü.

11 Ekim 1963 : Anayasa Mahkemesi, DP Iktidarı zamanında çıkartılan ‘CHP’ye ait malların hazineye devrine’ ait kanunu iptal etti.
Sıkıyönetim, Ankara ve Istanbul’da iki ay daha uzatıldı.
2. Talat Aydemir darbe teşebbüsünden dolayı ölüm cezası alanlardan; Talat
Aydemir, Fethi Deniz ve Erol Dinçer’in cezaları onaylandı.
Mahalli seçimler yapıldı. 42 lIde AP, 23 lIde CHP kazandı.
ABD Başkanı John F. Kennedy, bir suikast sonucu öldürüldü.
Başbakan nönü, Kennedy’nin cenaze töreninde bulunmak için Amerika’ya gitti.
Başbakan Inönü’nün Amerika’da bulunduğu sırada Yeni Türkiye Partisi,
Koalisyondan çekilme kararı aldı.

30 Kasım 1963 : Kıbrıs Anayasası’nda değişiklik yapılması için Cumhurbaşkanı Makorios Türk Hükümeti’ne muhtıra verdi.

2 Aralık 1963 : Başbakan Inönü yurda döndü. Istifasını Cumhurbaşkanı’na sundu.
“... Koalisyonun dağıldığı hakkındaki haberi, Amerika’da herkesle beraber duydum..
- Karadeniz Teknik Universitesi Trabzon’da açıldı.

14 Aralık 1963 : Inönü Hükümeti kurmakla tekrar görevlendirildi.

21 Aralık 1963: Kıbrıs’ta Türklere yönelik sistemli saldırılar iyice arttı. Her
Hükümet bunalımında saldırılar dahada yoğunlaşmaya başlıyor.

23 Aralık 1963 : Kıbrıs’ta 3 Türk EOKA’cılar tarafından şehit edildi.

24 Aralık 1963 : Türk Jetleri Kıbrıs üzerinde uçtular. Rumlara karşı ilk uyarı yapıldı.
- Başbakan Inönü, TBMM’inde konuştu: “Bugün Türk uçakları Kıbrıs’taki mücadele meydanlarına gitmişler, görünmüşler ve ilk ihtarı yapmışlardır.
Biz her meselede, iç hayatımızda olduğu gibi dış münasebetlerde de kanun
nizamına bağlı olan bir devlet ve milletiz. Kanun nizamı haricinde bir muamele ve tecavüz yapmak isteyenlere karşı kuvvetlerimiz, irademiz sarsılmaz bir surette tesir gösterecektir.”

24 Aralık 1963 : Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) kanunu kabul edildi.

25 Aralık 1963 : Inönü, Bağımsızlar ile birlikte 10. Kabinesi’ni kurdu.

27 Aralık 1963 : Yurdun çeşitli yerlerinde Kıbrıs için mitingler yapıldı.

28 Aralık 1963 : Kıbrıs’tan aralarında 2 kadın ve 3 çocuğunda bulunduğu 23
yaralı uçakla Ankara’ya getirildi.

29 Aralık 1963 : Inönü, Kıbrıs’tan getirilen yaralıları hastanede ziyaret etti.

30 Aralık 1963 : Kıbrıs buhranı bütün şiddetiyle sürüyor. Gazetecilerin Inönü’ye yönelttikleri; “Çizmenizi ne zaman giyeceksiniz?” sorusuna karşılık Inönü:” Çizmem yok, aklım yarı dedi.

Zeytin

1964




4 Ocak 1964 : İnönü’nün 10. ve son kabinesi 175’e karşı 225 oyla güvenoyu aldı. Kabinede 3 Bağımsız Milletvekili bulunuyordu. Ferit Melen, Maliye Bakanlığı; Bülent Ecevit ise Çalışma Bakanlığı görevlerine getirildi.

27 Kasım 1963: Unlü yazar Halide Edip Adıvar (Doğumu:1884) öldü.
Kıbrıs Konferansı Londra’da başladı.
Kıbrıs’ta Bayraktar Camii tekrar bombalandı. EOKA saldırıları bütün hızıyla devam ediyor.
Londra’da toplanan Kıbrıs Konferansı başarısızlıkla dağıldı.
Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Albay Şefik Aker (Doğumu:1 877) öldü.
Kıbrıs’ta Türklere yönelik kanlı saldırılar oldu.
Kıbrıs Konferansı’nın başarısız olması üzerine, Ingiltere, Birleşmiş Milletlere
başvurdu.
Başbakan Ismet Inönü’ye, Mesut Suna adlı bir kişi tarafından suikast
teşebbüsünde

4 Mart 1964 : Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ‘beşli planı’ kabul etti.
Kıbrıs’a üç ay için milletlerarası barış kuvveti gönderilmesine karar verildi.

12 Mart 1964 : Kıbrıs’a müdahale için garantör devletlere 48 saat süre verdik. Inönu Ultimatom verdim. Bir reaksiyon göstermezse çıkartma yapacağım... Sabrediyoruz.”

16 Mart 1964 : TBMM, Kıbrıs’a gerektiğinde müdahalede bulunmak için Inönü Hükümetine yetki verdi. Oylamaya katılan 495 üyeden, 4’ü çekimser, 6’sı red, 485’i olumlu oy kullandı.

7 Nisan 1964 : Başbakan Inönü, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios’a mektup gönderdi. Türklere yönelik saldırılar devam ediyor.

27 Nisan 1964 : Ankara’da 2. Çubuk Barajı hizmete açıldı.

5 Mayıs 1964 : TBMM’de, Kıbrıs politikası üzerine yapılan genel görüşmede Inönü: “... Kıbrıs’taki Türkleri hür yaşatmak şeref görevimizdir... Aksi bir hal çaresine bizi razı etmeye kimsenin gücü yetmeyecektir.” dedi.

7 Mayıs 1964 :
Türk Karasuları 6 deniz miline çıkartıldı.

3 Haziran1964: Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Orgeneral Kazım Orbay
(Doğumu:1887) öldü.

5 Haziran 1964 : Türk Hükümeti’nin Kıbrıs’a müdahale kararı üzerine ABD Başkanı Lindon B. Johnson’ın muhtemel Sovyet müdahalesine ve Amerikan yardımından alınan silahların kullanılmasının kabul edilemeyeceğine dair mektubu: (Bu mektup 13.01.1966 tarihli Senato kararıyla kamuoyuna açıklanmıştır.) “Sayın Bay Başkan, Türkiye Hükümetinin, Kıbrıs’ın bir kısmını askeri kuvvetle işgal etmek üzere müdahalede bulunmağa karar vermeyi tasarladığı hakkında aldığım haber beni ciddi surette endişeye sevk etmektedir. En dostane ve açık şekilde belirtmek isterim ki, geniş çapta neticeler doğurabilecek böyle bir hareketin Türkiye tarafından takip edilmesini, hükümetinizin bizimle ewelden tam bir istişarede bulunmak hususundaki taahhüdü ile kabili telif addetmiyorum...

Yıllar boyunca Türkiye’yi en sağlam şekilde desteklediğini ispat etmiş olan
Amerika gibi bir müttefikine, bu şekilde sonuçları olan tek taraflı bir kararla
karşı karşıya bırakılmasının Hükümetiniz bakımından doğru olduğuna hakikaten
inanıp inanmadığınızı sizden sorarım. Binaenaleyh, böyle bir harekete girişmeden
önce ABD ile tam bir istişarede bulunmak sorumluluğunu kabul etmenizi özellikle
rica etmek zorundayım. 1960 tarihli Garanti Antlaşması uyarınca böyle bir
müdahalenin caiz olduğu kanaatinde bulunduğunuz intibaındayım. Bununla beraber, Türkiye’nin tasarladığı müdahalenin, Garanti Antlaşması tarafından açıklıkla önlenen bir çözüm sureti olan bölüşmeyi gerçekleştirme gayesine matuf olacağı yolundaki anlayışımıza dikkatinizi çekmek zorundayım. Ayrıca, söz konusu Antlaşma teminatçı Devletler arasında istişareyi gerektirmektedir. Birleşik Amerika, bu durumda bütün istişare imkanlarının hiç bir şekilde tüketilmediği ve dolayısıyla, tek taraflı harekete geçme hakkında da henüz kabili istimal olmadığı kanaatindedir.

Diğer yönden, Bay Başkan, NATO vecibelerine de dikkatinizi çekmek zorundayım. Kıbrıs’a vaki olacak Türk müdahalesinin, Türk-Yunan kuvvetleri arasında silahlı bir çatışmaya sürükleneceği hususunda zihninizde en ufak bir tereddüt olmamalıdır. Dışişleri Bakanı Rusk, La Haye’de yapılan son NATO Bakanlar Konseyi toplantısında Türkiye ile Yunanistan arasında bir savaşın kelimenin tam anlamıyla düşünülemez olaraktelakki edilmesi gerektiğini beyan etmişti. NATO’ya katılmak, esas icabı olarak, NATO memleketlerinin birbirleriyle savaş yapmayacaklarını kabul etmek demektir. Almanya ve Fransa, NATO’da müttefik olmakla yüz yıllık km ve düşmanlıklarını gömmüşlerdir. Aynı şeyin Yunanistan ile Türkiye’den de beklenmesi gerekir. Ayrıca, Türkiye tarafından Kıbrıs’a yapılacak askeri bir müdahale Sovyetler Birliği’nin konuya doğrudan doğruya karışmasına yol açabilir. NATO müttefiklerimizin tam rıza ve muvafakatleri olmadan Türkiye’nin girişeceği bir hareket sonucunda ortaya çıkacak bir Sovyet müdahalesine karşı Türkiye’yi korumak mükellefiyetleri olup olmadığını müzakere etmek fırsatını bulmamış olduklarını takdir buyuracağınız kanaatindeyim.

Diğer yönden, Bay Başkan, bir Birleşmiş Milletler üyesi olan Türkiye’nin
vecibeleri dolayısıyla da endişe duymaktayım. BM, Ada’da barışı korumak için
kuvvet temin etmiştir. Bu kuvvetlerin görevi zor olmuştur. Fakat, geçen son
birkaç hafta içinde, Ada’daki şiddet hareketlerinin azaltılmasında tedrici bir
şekilde muvaffak olmuşlardır. BM arabulucusu henüz işini bitirmemiştir. Hiç
şüphem yok ki, BM üyelerinin çoğunluğu, BM gayretlerini baltalayacak olan ve bu zor meseleye BM tarafından makul ve barışçıl bir hal tarzı bulunmasına yardım edebilecek her hangi bir ümidi yıkacak olan Türkiye’nin tek yönlü hareketinde en sert bir şekilde tepki gösterecektir.

Aynı zamanda, Bay Başkan, askeri yardım alanında Türkiye ve ABD arasında mevcut iki taraflı anlaşmaya dikkatinizi çekmek isterim. Türkiye ile aramızda mevcut 1947 tarihli antlaşmanın 4. Maddesi mucibince, askeri yardımın, veriliş
maksatlarından başka amaçlarla kullanılmaması için Hükümetinizin, ABD’nin
muvafakatini alması gerekmektedir. Hükümetinizin bu şartı tamamen anlamış
bulunduğunu muhtelif vesilelerle Birleşik Devletlere bildirmiştir. Mevcut
şartlar altında Türkiye’nin Kıbrıs’a yapacağı bir müdahalede Amerika tarafından
temin edilmiş olan askeri malzemenin kullanılmasına ABD’nin muvafakat
edemeyeceğine size bütün samimiyetimle ifade etmek isterim.
Sözlerimi pek fazla sert bulabilirve bizim, Kıbrıs meselesinde Türkiye’nin
ilgisine karşı bigane (yabancı) olduğumuzu düşünebilirsiniz, durumun böyle
olmadığını, size temin etmek isterim...Türkiye ile olan ilişkilerimize çok büyük
bir değer veriyoruz... Siz ve biz, komünist dünyasının ihtiraslarına karşı
koymak üzere birlikte dövüştük Bu dayanışma bizim için büyük bir mana
taşımaktadır... Kıbrıs’la ilgili olarak, Türk cemaatini tehlikeye maruz
bırakacak herhangi bir çözüm yolunu desteklemeyi düşünmüyoruz. Nihai bir çözüm yolu bulamadık, zira bunun dünyadaki en girift meselelerden biri olduğu
aşikardır...

Nihayet Bay Başkan, en ciddi meseleyi; savaş mı?, barış mı? konusunu vazetmiş bulunuyoruz. Bu konular Türkiye ve Birleşik Amerika arasındaki iki taraflı ilişkilerin çok ötesine giden meselelerdir. Bunlar, sadece Türkiye ve Yunanistan arasında bir savaşı muhakkak olarak doğurmakla kalmayacak, fakat Kıbrıs’a tek taraflı bir müdahalenin doğuracağı, önceden kestirilemeyen sonuçlar nedeniyle, daha geniş çapta çatışmalara yol açabilecektir.

En dostane şekilde size şunu bildirmek isterim ki, bizimle yeniden ve en geniş
ölçüde istişare etmeksizin böyle bir harekete tevessül etmeyeceğinize dair bana teminat vermediğiniz takdirde konunun gizli tutulması hususunda ki talebinizi kabul edemeyecek ve NATO Konseyi ile BM Güvenlik Konseyi’nin acele olarak toplantıya çağrılmasını istemek mecburiyetinde kalacağım.
Hürmetlerimle”

5 Haziran 1964 : Adalet Partisi Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala (Doğumu:1897) öldü.

7 Haziran 1964 : Senato kısmi seçimleri yapıldı. AP:31, CHP:19, Bağımsızlar:1 senatörlük kazandılar.

9 Haziran 1964 : Başbakan Inönü, Başkan Johnson’ın mektubunu cevaplandırdı. (Bu mektup, 13.01.1966 tarihli Senato kararıyla kamuoyuna açıklanmıştır.)

“Sayın Bay Başkan, Kıbrıs’ta Garanti Antlaşması gereğince ferdi hareket hakkını kullanma kararını arzunuz veçhile talik ettik (erteledik). Mesajınıza hakim olduğunu buyurduğunuz açık kalplilikve dostluk hislerine dayanarak, ben de size cevabımda durumu ve düşündüklerimizi tam bir samimiyetle açıklamaya çalışacağım.

Bay Başkan,
Mesajınız gerek yazılış tarzı, gerek içindekiler bakımından Amerika ile ittifak
münasebetlerinde daima ciddi bir dikkat göstermiş olan Türkiye gibi bir müttefikinize karşı hayal kırıcı olmuş, ittifak münasebetlerine değinen muhtelif konularda önemli görüş ayrılıkları belirtilmiştir. Gerek bu ayrılıkların, gerek mesajın genel havasının sadece çok sıkışık bir zamanda acele toplanmış muta’lara dayanarak yapılmış iyi niyetli bir teşebbüsün telaşından doğmuş hususlardan ibaret olmasını yürekten dilerim.

Ilk önce Garanti Antlaşması icabı olarak Kıbrıs’a askeri müdahale zarureti
görüldüğü, zamanın ABD Hükümeti ile istişare etmekte kusur ettiğimiz önemle
belirtilmektedir. 1963 sonundan beri Kıbrıs’ta askeri müdahale ihtiyacı, bu
sefer ile beraber dördüncü oluyor.

Başından beri Amerika ile bu konuda istişare ettik. 25 Aralık 1963’de ilk buhran
patladığı vakit, Garantör Devletlerle temas ettiğimizde, derhal Amerika’yı
haberdar ettik ve Amerika bize bu konuda kendisinin bir taraf teşkil etmediği
cevabını verdi. Ondan sonra müdahale müzakeresini Ingiltere ve Yunanistan ile
yaptık ve bildiğiniz gibi, 26 Aralık 1963’te Ingiliz Komutası altında üçlü bir
askeri idare kuruldu. Londra Konferansı’nın ve Ingiliz-Amerikan müşterek
tekliflerinin Makarios’un tutumu yüzünden akamete uğraması ve Ada’da Türklere
tecavüzlerin devamı dolayısıyla Şubat ayında çok buhranlı günler geçirdik ve
durumun vahametinden Amerika’yı haberdar ettik Ingiliz-Amerikan tekliflerinin reddi ile hasıl olan boşluk dolayısıyla Ada’da nizamı tesis için müdahalenin zaruretini anlattıkve her an müdahale mecburiyetinde kalacağımızı size bildirdik. Hatta sizden muayyen konular için teminatlar istedik. Bunlara olumlu cevap verdiniz. Buna rağmen bizden müdahale etmememizi istediniz ve Makarios’a BM’de lüzumlu dersin verileceğini ve Türk hak ve menfaatlerinin tamamıyla korunmasını sağlayan bir plan hazırlandığını ifade ettiniz. Bu isteğinize uyduk, fakat BM’de arzu edilen sonuç alınamadı. Ustelik, Güvenlik Konseyi’nin kurulmasına karar verdiği, BM Kuvveti’nin kurulması bir sorun halini aldı. Işte 3. defa müdahale ihtiyacı, 4 Mart Güvenlik Konseyi kararından sonra, BM Kuvvetleri’nin teşekkül edip etmeyeceği hakikaten tereddüt uyandırdığı
günlerde, Kıbrıs’taki tedhişçilerin cesareti artınca, tecavüzlerine karşı Türk
cemaatini korumak için yeniden ortaya çıktı.

Fakat BM Kuvveti’nin en kısa zamanda teşkil edileceğini bize temin ederek,
Güvenlik Konseyi kararından sonra müdahale yapmamamızda ısrar ettiniz.
Teşebbüsümüzü tekrar tehir ederek, BM Kuvvetleri’nin görev almasını bekledik

Sayın Başkan,
Son defa Kıbrıs hükümeti açıktan silahlanmaya başladı. BM’i kendi zulmünü ve
anayasa dışı idaresini takviye edecek yardımcı bir vasıta gibi farz etti. BM
anayasa nizamını iade ve tecavüzleri durdurmak için salahiyetlerinin ve müdahale niyetlerinin eksik olduğu aşikar bir gerçek halini almıştır. Yunan Hükümeti’nin Kıbrıs idaresini nasıl teşvik ettiğini biliyorsunuz.

Bu ahval içinde Kıbrıs’ta mezalimi durdurmak için bir müdahaleye mecbur
olacağımızı Amerika’da sizin huzurunuzda konuşurken söyledik.
La Haye’de Dışişleri Bakanınıza böyle bir ihtimal için Amerika’nın bizi
destekleyip desteklemeyeceğini sorduk Bir cevap vermediniz... Her defasında sizi haberdar ettik ve sizin iyice bildiğinizi tahmin ediyordum... Görüyorsunuz ki,
tek taraflı bir kararla karşı karşıya bırakmak istidadı bizde yoktur. Bizim
şikayetimiz, aylardan beri had bir surette ıstırabı içinde yaşadığımız bir
meseleyi size anlatamamış olmamız ve Yunanistan’la iki müttefik arasında husule gelen haklı ve haksız durumda samimi ve ciddi bir vaziyet almamış
olmamanızdandır.

Sayın Başkan,
Görüyorsunuz ki Türkiye, diğer teminatçı iki devletle devamlı istişare ve
gerektiğinde müşterek hareket etmek imkanlarını ciddiyetle aramıştır. Bu
durumda, Türkiye’nin tek başına harekete geçmeden evvel diğer teminatçı
iki devlet ile istişare etmek vecibesini yerine getirmediği iddia edilebilir mi?
Türkiyeye samimiyetle ve sadakatle yerine getirdiği istişare vecibesini
hatırlatmaya lüzum hisseden ABD Hükümetinin, imzaladığı antlaşmaları reddeden
Yunanistana, milletlerarası hukukun temeli olan pacta sunt servanda (bekanın
temeli) kuralına uyması gerektiğini hatırlatması icabetmez mi?...

Sayın Başkan,
Mesajınızın, Türkiyenin Kıbrısa müdahalesinin Adayı taksim gayesi ile vuku
bulacağı kanaatinde olduğunuza dair ifadelerini büyük bir hayret ve derin bir
üzüntü ile karşıladım...

Sizi en kesin ve açık bir surette temin etmek isterim ki, eğer Türkiye bir gün
Kıbrısa askeri müdahale zorunluluğunda bırakılırsa bu, tamamıyla milletlerarası
antlaşmaların hükümlerine uygun olarak yapılacaktır.

Bay Başkan,
Mesajınızda NATO taahhütlerine temas ederek, NATO m üttefiklerinin birbirlerine karşı savaş açmamalarının NATOnun ruhunu teşkil ettiğini, Kıbrısa bir Türk müdahalesinin Türk-Yunan savaşına yol açabileceğini ifade ediyorsunuz.
Sözlerinizin birinci bölümü ile tam beraberlik halindeyim. Fakat, NATO
müttefiklerinin birbirleriyle imzaladıkları milletlerarası antlaşmalara
yekdiğerinin ahdi (antlaşmaya ait) haklarına, karşılıklı vecibelerine riayet
mükellefiyetleri de, ittifakın aynı derecede hayati önemde bir icabıdır.
Yekdiğerine karşı ahdi vecibelerini, taahhütlerini istediği zaman reddeden
devletler arasında bir ittifak tasavvur edilebilir mi?

Türk-Yunan savaşı ancak, Yunanistanın Türkiyeye tecavüz etmesi halinde olabilir. Müdahale halinde bizim düşüncemiz, teminatçı devletler sıfatıyla Yunanistan ve Ingiltereyi Kıbrısta anayasa düzenini ihya amacıyla fiili işbirliğine davet etmektir. Davetimize ve ahdi taahhütlerimize rağmen Yunanistan, Türkiyeye tecavüz ederse, meydana gelecek sonuçların sorumluluğu Türkiyeye atfedilebilir mi? Umit etmek isterim ki, bu hususlara Yunanistan Hükümetinin dikkatini önemle çekmiş bulunuyorsunuz.

Mesajınızın, Kıbrısta girişilecek bir hareket sonucunda Sovyetlerin müdahalesine
maruz kaldığı taktirde, NATO müttefiklerinin Türkiyeyi savunma yükümlülükleri
konusunda tereddüt izhar eden kısmı, NATO ittifakının mahiyeti ve temel
prensipleri bakımından aramızda büyük görüş farkı olduğunu intibaını
vermektedir. Itiraf edeyim ki, bu bizim için büyük bir teessürve ciddi bir
endişe kaynağı olmuştur. NATO müttefiklerinin herhangi birine yapılacak tecavüz, tecavüz eden tarafından tabiatıyla daima haklı gösterilmeye çalışı lacaktır. NATOnun bünyesi, m ütecavizin iddialarına kapılacak kadar zayıfsa, tedaviye muhtaç demektir. Bizim anlayışımıza göre, AtlantikAntlaşması, üye devletlere, taarruza uğrayan üyeye derhal yardım etmek vecibesini yüklemektedir. Her üyenin takdirine bırakılmış olan husus, bu yardımın sadece mahiyetve ölçüsüdür. Şayet diğer üyeler, Sovyet müdahalesine maruz kalan NATO üyesinin haklı olup olmadığı, müdahaleyi kendi davranışı ile tahrik edip etmediği gibi hususları tartışmaya kalkışı rlar ve tartışma sonucuna göre yardım mükellefiyetleri olup olmadığının tespiti cihetine giderlerse, NATO ittifakının temel direkleri sarsılmış ve anlamı kalmamış olur.

BMin Adadaki faaliyeti zulüm idaresini durduramamıştır. Son birkaç hafta içinde
nispi bir sükun görülmesi ancak Rumların yeni hazırlıklarının başlangıcıdır.
Kuşatılmış köyler devam ediyor. BMin Kuvvetleri, Türkleri teskin ederken,
Rumların mahsüllerini kaldırmalarını sağlıyorlar. Türklerin mahsullerini kaldırabilmeleri için Rumların sakin durmalarını temin etmiyor ve Rum tecavüzlerine seyirci kalıyorlar. Hayati ehemmiyeti haiz olan bu teferruat yüksek ıttılaınıza (mevkiinize) gelmeyebilir, ama biz, her gün bu faciaların hikayesi içinde yaşıyoruz.

Sayın Başkan,
Takip buyurduğunuz politikanın Yunanistanda infial yaratmış olmasını bana karşı
delil olarak gösteriyorsunuz.

Yunanistan, Kıbrıs meselesinde antlaşmaları tamamıyla yok edinceye kadar her
surette tesir etmeye çalışacak bir mizaçta ve yoldadır. Biz, müttefiklerimize
haklı davalarımız için ıstıraplarımızı ve soydaşlarımızın içinde yaşadıkları trajedinin temini pek güç olan acı ları nı anlatamıyoruz. Infial nümayişlerinden istifade aramamıza da mizacımız elverişli olmuyor. Sizi temin ederim ıstırabımız derindir, haklı durumumuzu anlatamıyoruz ve sizin, meseleye layık olduğu önemi
verip bu meselenin bünyesinde sakladığı tehlikeleri önlemek için bütün gayretinizi ve otoritenizi kullanmanız lazım geldiğini kabul ettiremiyoruz. Fransa ile Almanya arasındaki düşmanlığın bırakılması bir örnektir. Fakat biz, bu imtihanı bütün Anadoluyu yangın yerine çeviren mezalimden sonra Yunanlılar ile dostluk kurmak suretiyle 40 yıl evvel geniş ölçüde geçirmiş bir milletiz.

Sayın Başkan
Kıbrıs konusu üzerine sizinle görüşmek üzere Amerikaya gitmekten bahtiyar
olacağım...
Saygılarımla

19 Haziran 1964 : Başkan Johnşonın davetiyle Amerikaya hareket etmeden önce Hükümetin Kıbrıs politikası ile ilgili olarak güvenoyu isteyen Inönü, 194 aleyhte ve 2 çekimser oya karşın 200 lehte oy aldı.
- Ankara ve Istanbulda sıkıyönetim 1 ay daha uzatıldı.

21 Haziran 1964 : Başbakan Inönü, ABD Başkanı Johnsonın özel uçağı ile Amerikaya hareket etti.

23 Haziran 1964 : Talat Aydemir ve Fethi Gürcan haklarındaki ölüm cezalarının yerine getirilmesine, Osman Deniz ve Erol Dinçer haklarındaki ölüm cezalarının ise yerine getirilmemesine dair kanun kabul edildi.

24 Haziran 1964 : Inönü, Washingtondan ayrılırken açıklama yaptı: Meselenin güçlüklerini saklamak istemiyoruz. Fakat Amerikalılar ile birlikte dün vardığımız netice, bu güçlüklerin hallini kolaylaştıracaktır....

Savaş tehlikesi devam ediyor!.. Enosisi kabul ederiz, şu şartla ki Adanın bir
kısmı Türkiyeye bir kısmı Yunanistan’a verilsin.”

27 Haziran 1964 : Fethi Gürcan idam edildi.

1 Temmuz 1964 : Inönü, Amerika dönüşü Fransa’ya da uğrayarak General de Gaulle ile görüştü. Türkiye’nin Kıbrıs politikasını anlattı.

2 Temmuz 1964 : Inönü yurda döndü. Basın mensuplarına: “Iyi bir netice ile yurda geldim dedi.

5 Temmuz 1964 :20 Mayıs darbe girişiminin başı Albay Talat Aydemir idam edildi.

16 Temmuz 1964 : Kıbrıs’ta Rumlar, Girne (St. Hilarion) Kalesini zorlamaya başladılar. Kıbrıs yeniden kana bulandı. Türklere yönelik şiddetli saldırılar yapılıyor.
- Hamidiye kahramanı, Cumhuriyet’in ilk Başbakanlarından Rauf Orbay (Doğumu:1881) öldü.

7 Ağustos 1964 : Türk Hava Kuvvetlerine bağlı jetler, Kıbrıs üzerinde ihtar uçuşu yaptı.

8 Ağustos 1964 : Kıbrıs’ta Rumlar saldırılarını ve katliamlarını artırınca,
jetlerimiz Kıbrıs üzerinde uçmaya ve askeri hedefleri bombalamaya başladı. Bir uçağımız düştü, pilot Yüzbaşı Cengiz Topel şehit oldu.

10 Ağustos 1964 : Sovyetler Birliği Başkanı Nikita Kruşçef, Başbakan Inönü’ye mesaj göndererek itidal tavsiye etti.

27 Ağustos 1964 : Amerika’nın Kıbrıs konusunda Türkiye’yi sürekli fedakarlığa zorlaması nedeniyle, Ankara’da ilk kez Amerika aleyhtarı gösteri yapıldı.

28 Ağustos 1964 : Ankara’da Amerika aleyhtarı ikinci miting yapıldı.

29 Ağustos 1964 : Ankara, Istanbul ve Izmir’de Kıbrıs için mitingler yapıldı.

30 Ağustos 1964 : Hükümet, mitingler dolayısıyla Izmir Fuarını süresiz kapattı.

7 Eylül 1964 : Kıbrıs Erenköy’e helikopter ile yiyecek gönderildi.

30 Eylül 1964 : SSCB ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında askeri yardım antlaşması imzalandı.

5 Ekim 1964 : Hükümet, Kıbrıs’ta Rumların yarattığı tehlikeli durum dolayısıyla Birleşmiş Milletler’e başvurdu.

25 Ekim 1964 : Tatvan-Muş demiryolu hizmete açıldı.

30 Ekim 1964 : Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin, Sovyetlerin gönderdiği uçakla Moskova’ya gitti.

8 Kasım 1964 : Celal Bayar 6 ay süre ile serbest bırakıldı.

16 Kasım 1964 : Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Cevdet Sunay, bazı
politikacıların konuşmaları üzerine parti liderlerine ikaz mektubu göndererek;
1-Memleketin iki hasım kampa itilmek istenildiğini,
2-Orduyu, halkın karşısında gibi gösterilmeye çalışıldığını,
3-Komutan ve subayların bu durumdan hoşnutsuz bulunduklarını, belirterek,
bunların kesin olarak önlenmesini istedi.

22 Kasım 1964 : Cumhurbaşkanı Gürsel başkanlığında toplanan liderler, rejimin korunması konusunda anlaştılar.

25 Kasım 1964 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Korgeneral Naci Tınaz
(Doğumu:1882) öldü.

29 Kasım 1964 : AP 2. Büyük Kongresinde Süleyman Demirel 1072 (Bilgiç: 552, Arı burnu: 39) oy alarak genel başkan seçildi.

3 Aralık 1964 : Genel kurmay Başkanı Cevdet Sunay’ın bazı basın sahipleri ve politikacıları suçlayan demeci ‘Kim’ dergisinde yayınlandı.

9 Aralık 1964 : Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in, parti liderleriyle yaptığı
toplantı ile ilgili bir bildiri yayınlandı:
Tarihin hiç bir devrinde, hiç bir ülkede, siyasi partiler, kendilerine vücut
veren anayasa rejiminin meşrutiyetinin istismar edilmesine müsaade etmedikleri
gibi ve bundan daha vahim olarak, devletin beka ve güven müesseselerinin başında olan ordusuna dil uzatılmasını veya uzatılmış olduğu iddiasını müsamaha veya sükut ile karşı lamam ışlardır...”

20 Aralık 1964 : Türkiye-Bulgaristan futbol maçı esnasında, Ali Sami Yen
stadının parmaklıkları çöktü, 70 kişi yaralandı.

40dk.com | Eğitim-Öğretim-Bilgi Deposu

 

Zeytin

1965




4 Ocak 1965: Sovyetler Birliği Yüksek Şürası Heyeti Başkanı Podgorny
başkanlığında bir heyet Türkiye’ye geldi. .

10 Ocak 1965 :150 kişilik bir grup, Istanbul’da Türkiye Işçi Partisi (TIP)
idarecilerinin toplantılarını bastı.

22 Ocak 1965 : Birleşik oy pusulası ile ilgili seçim kanunu kabul edildi.

13 Şubat 1965 :1965 yılı bütçesi 197’ye karşı 225 oy ile reddedildi. Ismet Inönü istifa etti.

16 Şubat 1965: Kabineyi kurmakla Suat Hayri Urgüplü görevlendirildi.

4 Mart 1965 : Urgüplü Kabinesi 200 red, 1 çekimser oya karşın 231 oy ile güvenoyu aldı. Süleyman Demirel, Başbakan Yardımcısı olarak Kabineye girdi.

12 Mart 1965 : Kozlu’da devam eden grevde, kanlı olaylar yaşandı.

19 Mart 1965 : Merzifon’da ‘Yeni Çeltek lşletmesi’nde meydana gelen grizu patlamasında 69 işçi öldü.

31 Mart 1965 : BM tarafından Kıbrıs’a arabulucu olarak gönderilen Plaza, Türk görüşü ve antlaşmalar aleyhindeki raporunu açıkladı.

8 Nisan 1965 : Anayasa’yı ihlal suçundan YüksekAdalet Divanı’nca mahkum edilenlerin cezalarının kısmen affı hakkındaki kanun kabul edildi. Bu kanunla Yassıada mahkumlarından bazıları affedildiler.

23 Nisan 1965 : Ingiltere Başbakanı MacMillan Türkiye’ye geldi.

15 Mayıs 1965 : Ereğli Demir Çelik Fabrikaları faaliyete başladı.

17 Mayıs 1965 : SSCB Dışişleri Bakanı Gromiko Türkiye’ye geldi.

1 Haziran 1965 : Atina’da Yunanistan ile ikili görüşmeler başladı.

22 Haziran 1965 : Diyanet Işleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri hakkındaki kanun kabul edildi.

6 Temmuz 1965 : Milli lstihbarat Teşkilatı (MIT) kanunu kabul edildi.

13 Temmuz 1965 : Siyasi Partiler kanunu kabul edildi.

14 Temmuz 1965 : Türk Silahlı Kuvvetlerinde piramidi korumak için, 40 general ve Amiral emekliye sevk edildi.

9 Ağustos 1965 : Başbakan Urgüplü Sovyetler Birliğine gitti.

17 Ağustos 1965 : Urgüplü, Sovyetler’den döndü. “Planımıza dahil olan bir çok tesislerimizi Rusya’dan sağlayacağız dedi.

10 Ekim 1965 : Milletvekili seçimleri yapıldı.
AP 240 Milletvekili 79 Senatör
CHP 134 “ 48
CKMPİİ “ 4
YTP 19 “ 8
MP 31 “ 2
TİP 14 “-
SDP - 1
Bağımsız 1 “ 40

23 Ekim 1965 : Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel Kabineyi kurmakla görevlendirildi.

24 Ekim 1965 : Genel nüfus sayımı yapıldı. Nüfusumuz: 31.351.421

11 Kasım 1965:1. Demirel Kabinesi, 172 red, 10 çekimser oya karşın 252 oyla güvenoyu aldı.
Başbakan Süleyman Demirel
Devlet Bakanı Cihat Bilgehan
Devlet Bakanı Ali Fuat Alişan
Devlet Bakanı Rıfat Sezgin
Devlet Bakanı Kamil Ocak
Adalet Bakanı Hasan Dinçer
Milli Savunma Bakanı Ahmet Topaloğlu
Içişleri Bakanı Faruk Sükan
Dışişleri Bakanı Ihsan Sabri Çağlayangil
Maliye Bakanı Ihsan Gürsan
Milli Eğitim Bakanı Orhan Dengiz
Bayındırlık Bakanı Ethem Erdinç
Ticaret Bakanı Macit Zeren
Sağlık Bakanı Edip Somunoğlu
Gümrük Bakanı Ibrahim Tekin
Tarım Bakanı Bahri Dağdaş
Ulaştırma Bakanı Seyfi Oztürk
Çalışma Bakanı Ali Naili Erdem
Sanayi Bakanı Mehmet Turgut
Enerji Bakanı Ibrahim Deriner
Turizm Bakanı Nihat Kürşat
Imar Bakanı Haldun Menteşoğlu
Köy Işleri Bakanı Sabit Osman Avcı

16 Aralık 1965 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Sinan Tekelioğlu öldü.

17 Aralık 1965 : Birleşmiş Milletler Siyasi Komisyonu’nda, Makarios’un Kıbrıs hakkındaki tezi, 51 çekimser, 6 red oya karşın 47 lehte oy ile kabul edildi. Türkiye lehinde oy verenler: ABD, Arnavutluk, Pakistan, Iran ve Libya. SSCB çekimser oy kullandı. BM’deki delegelerimiz aleyhimizdeki karar üzerine salonu terk ettiler.
Karar:
1-BM Teşkilatının eşit haklara sahip üyesi sıfatıyla Kıbrıs Cumhuriyeti, BM
Yasasına göre, hükümran ve bağımsız bir ülkedir ve bu ülkeye yabancı müdahalesi kabul edilemez.
2-Bütün devletler, BM Yasası ve özellikle bu yasanın 2. maddesinin 1. ve 4.
paragraflarına uyarak Kıbrıs Cumhuriyeti’nin hükümranlık, birlik, bağımsızlık ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeye ve bu ülkeye herhangi bir müdahalede bulunmaktan imtina göstermeye davet edilir.
3-Güvenlik Konseyi’nin 4 Mart 1964 tarihinde alınan karar gereğince bu ülkede
arabuluculuk görevinin devam ettirilmesi tavsiye edilir.

18 Aralık 1965 : Türkiye, BM’in Kıbrıs’a müdahalede bulunulmayacağına dair
kararını kabul etmiyeceğini, Londra ve Zürih Antlaşmalarının uygulanacağını kesin olarak ilan etti.

19 Aralık 1965 : Muhalefet Lideri Inönü, Kıbrıs hakkındaki BM kararını:”... Bu büyük bir siyasi basiretsizliktir diye niteledi.

20 Aralık 1965 : BM’in Kıbrıs konusundaki kararı üzerine, yurdun çeşitli
yerlerinde protesto gösterileri yapıldı. Vatandaşlar Ankara’da Genel Kurmay’ın önünde; “Ordu Kıbrıs’a diye bağırdı.

29 Aralık 1965 : TBMM’de Kıbrıs hakkında açılan genel görüşme sona erdi. Nihat Erim: “Amerika, komünizmi önleyeceği zannıyla bu 15.000 Yunan askerinin Ada’ya gitmesine, NATO silahlarının girmesine göz yummuştur. Şubat, Mart ve Haziran 1964’de yapılan üç çıkarma teşebbüsü ciddi teşebbüslerdi ve üç teşebbüsünde karşısına Amerika bütün gücüyle çıkmıştır...”

Alparslan Türkeş, eski ve yeni hükümetleri suçlayarak derhal Kıbrıs’a çıkarma
yapılmasını istedi.
1. Sabri Çağlayangil: “Geçmişi unutmak ve muhasebeyi, davayı çözümledikten
sonraya bırakmak gerekir.”

30 Aralık 1965 : Kıbrıs’taki BM arabulucusu görevinden istifa etti.

Zeytin

1966




6 Ocak 1966 : Senato’da Kıbrıs ile ilgili genel görüşme yapıldı.

10 Ocak 1966 : Izlenecek Kıbrıs politikasının esaslarını tespit etmek için

11 Ocak 1966 : Büyükelçi Ankara’ya çağrıldı.

13 Ocak 1966 : Senato’da, Haziran 1964’de ki Kıbrıs Buhranı sırasında Amerika Başkanı Johnson ve Başbakan Inönü’nün karşılıklı mektuplarının, Hükümet tarafından açıklanmasında, Hükümetin serbest olduğu
kararı alındı.

16 Ocak 1966 : Johnson ve Inönü’nün mektupları kamuoyuna açıklandı. (Bakınız Haziran 1964)

18 Ocak 1966 : Af kanunu tasarısının yetersiz olduğunu öne süren Ankara Cezaevi’nde ki mahkumlar isyan etti. 3 ölü, 18 yaralı var.

28 Ocak 1966: Ağustos 1964’den beri Kıbrıs’ın Erenköy kesiminde kuşatma altında bulunan 504 mücahit, gemiyle lskenderun’a getirildi.

2 Şubat 1966 : Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, ABD Başkanı Johnson’ın gönderdiği özel uçakla tedavi olmak için Amerika’ya gitti.
- Türkiye’nin en zengin işadamları ndan Hacı Omer Sabancı (Doğumu:1904) öldü.

5 Şubat 1966 : Yunanistan’a, Türkiye’nin muvafakat etmeyeceği hiç bir çözüm yolu düşünülemeyeceğini belirten sert bir nota verildi.

7 Şubat 1966 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Orgeneral Abdurrahman Nafiz Gürman (Doğumu:1882) öldü.

8 Şubat 1966 : Atina, Türkiye’yi NATO’ya şikayet etti.

9 Şubat 1966: Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in sağlık durumu ağırlaştı.

1 Mart 1966 : Istanbul Boğazında Dolmabahçe açıklarında çarpışan iki Sovyet tankerinden denize sızan mazotun alev almasıyla ‘Yüzer Karaköy Iskelesi’ ve ‘Kadıköy Vapuru’ yandı.

11 Mart 1966 : Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Cevdet Sunay’ın kontenjan senatörü seçilmesi, parti liderleri tarafından kabul edildi.

15 Mart 1966 : Genel Kurmay Başkanlığı’na Orgeneral Cemal Tural atandı.

20 Mart 1966 : Istanbul’da, Milli Talebe Birliği tarafından komünizmi telin ve uyarma mitingi yapıldı.

25 Mart 1966 : Amerika’da 46 günden beri komada bulunan Cumhurbaşkanı Gürsel, Türkiye’ye getirildi.

26 Mart 1966 : Başbakanlığın isteği üzerine Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde toplanan 37 kişilik ‘Müşterek Sıhhi Kurul’ iki rapor düzenledi “Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel görevine devam edemez. Vücut ölmüştür.”

28 Mart 1966 : Kontenjan senatörü Cevdet Sunay Cumhurbaşkanı seçildi. (C. Sunay 461 oy, Alparslan

Türkeş 11 oy, Boş 47)
7 Nisan 1966 : Türkiye’deki üsler ve yapılan antlaşmalarla ilgili isteklerimiz Amerika’ya bildirildi:
1-Antlaşmaların tek metinde toplanması,
2-Amerikalı personelin durumunda değişiklik,
3-Uslerdeki uçakların cephanesinde mutabakat.

8 Nisan 1966 : Izmir’de ‘Atatürk Heykeli’ne balta ile saldırı yapıldı.

9 Nisan 1966 : Atatürk Heykeli’ne yapılan saldırı nedeniyle, Ankara ve
Istanbul’da büyük birer miting ve yürüyüş düzenlendi.

16 Nisan 1966 : Yunanistan’dan Kıbrıs için yazılı teminat istedik.

20 Nisan1966: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Orgeneral Refet Ulgenalp gençleri uyardı: “Gençlik teşekküllerinin bugünkü tutumlarını memleket hayrına gidiş istikametinde görmüyorum. Biraz açıkfikirlilik komünistlik, biraz muhafazakarlık ise gericilik! Olmaz böyle şey. Bu memleketi sakallı keçiler ve keçi sakallılar kemiriyor, biri ormanları, diğeri cemiyetin bünyesini.”

5 Mayıs 1966 : Türkiye’de ABD üsleriyle ilgili görüşmeler başladı.

7 Mayıs 1966 : Cumhuriyet tarihinde ilk defa polis, gece vakti TBMM’nde arama yaptı.

18 Mayıs 1966 : Türk-Yunan görüşmeleri yeniden başladı.

2 Haziran 1966 : Kayseri’de Türkiye Işçi Partisi (TIP) Il merkezi tahrip edildi.

5 Haziran 1966 : Senato kısmi seçimleri yapıldı. AP: 39, CHP: 18 senatörlük kazandılar.

11 Haziran 1966 : Genel Kurmay Başkanı Tural, orduya bir genelge yayınladı:
“Nurculuk tehlikesini birliklere anlatın.”

20 Haziran 1966 : Bir tatbikat sırasında 16 komando eri Botan Çayı’nda boğularak şehit oldu.

28 Haziran 1966 : Demokrat Parti Hükümetlerinde Dışişleri Bakanlığı yapmış olan, bilim dünyasının tanınmış simalarından Prof. Fuat Köprülü (Doğumu:1890) öldü.

7 Temmuz 1966 : Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, Eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın cezasını affetti.

12 Temmuz 1966 : Muş’un Varto ilçesinde şiddetli deprem. 2283 ölü var.

31 Ağustos 1966 : Danıştay kararını uygulamayan Çorum Belediye Başkanı’nı protesto amacıyla ‘Ölüm yürüyüşü’ne çıkan ve 34 günde 716 kilometre yürüyen temizlik işçileri Istanbul’a ulaştılar.

14 Eylül 1966 : Eski Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel öldü. (219 gün komada kaldı.)

24 Eylül 1966 : Ismet Inönü, 83. doğum günü dolayısıyla, Hilton’da verilen partide hayatında ilk defa dans etti.

5 Ekim 1966 : Başbakan Demirel, ‘Almus Barajı’nı işletmeye açtı.

8 Ekim 1966 : Inönü, Ankara Il Kongresi’nde konuştu: ‘CHP’nin ortanın solunda bulunduğunu ve aşırı sola karşı olduğunu’ belirtti.

16 Ekim 1966 : Inönü’nün, Yassıada YüksekAdalet Divanı’nın verdiği ölüm
kararlarının önlenmesi için Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’e yazdığı mektup açıklandı: ‘Olüm kararlarının infazı milli menfaatlere aykırıdır.’

17 Ekim 1966 : CHP 18. Kurultayı’nda, Ismet Inönü 929 oyla tekrar Genel Başkanlığa seçildi. Kasım Gülek 230 oy aldı.

24 Ekim 1966 : Bülent Ecevit, CHP Genel Sekreteri seçildi.

12 Kasım 1966 : Ankara’da Türk-lş ve bazı öğrenci kuruluşları tarafından
‘Amerika’yı Telin’ mitingi düzenlendi.

13 Kasım 1966 : Adana’da halk, Amerikalılara ait binalara saldırdı.

2 Aralık 1966 : Başbakan Demirel konuştu: “... Ordu, mektep ve camii rahat bırakın.”

8 Aralık 1966 : Erzurum Dumlu Bucağı’ndaki 247. Piyade Alayı koğuşundaki benzin bidonunun patlaması sonucu 65 erimiz yanarak şehit oldu.

14 Aralık 1966 : Deniz Kuvvetlerine bağlı gemiler muhtemel bir harekat için Akdeniz’e açıldı. Kıbrıs’a silah sevkıyatı konusunu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne getirdik. Kıbrıs’a silah satan Çekoslovak Hükümeti’ni sert bir nota ile uyardık Çekler sevkıyatı durdurdu.

19 Aralık 1966 : Sovyetler Birliği Başbakanı Kosigin Türkiye’ye resmi bir
ziyarette bulundu.

Zeytin

1967




2 Ocak 1967 : Anadol marka ilk otomobil piyasaya çıktı.

3 Ocak 1967 : Moskova Büyükelçiliğimiz Müsteşarı Sadi Çoruh, Moskova’da intihar elli.

4 Ocak 1967 : Cumhurbaşkanı Sunay, 490 km. uzunluğundaki Batman-Iskenderun petrol boru hattını hizmete açtı.

25 Ocak 1967 : Genelkurmay Başkanı Tural, Orduya devrimlerin korunmasıyla ilgili bir genelge gönderdi. Bu genelge politik havayı bir hayli etkiledi. Meclis’te tartışmalara yol açtı.

9 Mart 1967 : Türkiye yapımı ilk muhrip Gölcükte kızağa konuldu.

11 Mart 1967: Türk edebiyatı ve basın dünyasının ünlü simalarından, ‘Akbaba’ dergisi sahibi Yusuf Ziya Ortaç (Doğumu:1896) öldü.

2 Nisan 1967 : Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, ABD Başkanı Johnson’ın davetlisi olarak Amerika’ya gitti.

3 Nisan 1967 : Washington’da Büyükelçilik binamıza bomba atıldı, hasar meydana geldi.

15 Nisan 1967 : 8 Milletvekili Millet Partisi’nden istifa elli.

21 Nisan 1967 : Yunanistan’da darbe. Ordu ile anlaşan Kral, siyasi liderleri tutukladı ve yeni bir hükümet kuruldu. (Albaylar Cuntası olarak adlandırılır.)

28 Nisan 1967 :19. CHP Kurultayı toplandı. lnönü:”Sosyalizmi aşama olarak kabul eden kornünistlerle hiç bir ilgimiz yoktur.” Kurultayda sert tartışmalar oldu, 48 Milletvekili ve Senatör CHP’den istifa etti. lnönü:”Asıl
çalışma şimdi başlıyor.” dedi.

12 Mayıs 1967 : Prof. Turhan Feyzioğlu başkanlığında Güven Partisi kuruldu.
Inönü:” Demek ki, güvene ihtiyaçları var dedi.

30 Mayıs 1967 : Fransa, Kıbrıs’ta iki cemaatin varlığını kabul etti.

2 Haziran 1967 : Yeni Türkiye Partisi’nin (YTP) AP’ye katılması için prensip kararı alındı.

5 Haziran 1967: Ortadoğu’da Israil-Arap Savaşı’nın başlaması dolayısıyla Türk Silahlı Kuvvetleri alarma geçirildi.

14 Haziran 1967 : Sovyet Rusya, Israil’in Süveyş Kanalı ve Akabe statüsünde değişiklik istemesine karşı, Boğazlarda da uluslararası kontrol talep etti.

4 Temmuz 1967 : Hacettepe Universitesi kurulması hakkındaki kanun kabul edildi.

18 Temmuz 1967 : Kıbrıs’ta Ingiliz üslerinin Türkiye’ye verilmesi suretiyle
bunalıma bir çözüm yolu bulunması yönünde yeni bir Ingiliz teklifi öne sürüldü.

20 Temmuz 1967 : BM Genel Sekreteri U-Thant’ın Kıbrıs’taki özel temsilcisi Osario TafalI Ankara’ya geldi. Inönü:” Kıbrıs’ta federasyonda ısrar edilmelidir dedi.

23 Temmuz 1967 : Sakarya ve dolaylarında deprem. 100 kayıp var.

25 Temmuz 1967 : Papa 6. Paul Türkiye’ye geldi. Efes’te hacı oldu.

27 Temmuz 1967 : Tunceli Pülümür dolaylarında deprem. 112 ölü var.

20 Ağustos 1967 : Izmir’de Yüksek Islam Enstitüsü’nün temeli atıldı. Demirel:“... Din adamı birkaç yabancı dil bilmelidir.

9 Eylül 1967 : Kıbrıs konusu ile ilgili ilk zirve toplantısı Edirne Keşan’da
Türk ve Yunan Askeri Idaresi Başkanları arasında başladı.

10 Eylül 1967 : Türk ve Yunan heyetlerinin Dedeağaç’da yaptıkları görüşmeden bir sonuç alınamadı.

13 Eylül 1967 : Başbakan Demirel, Adakale’deki soydaşlarımızı yurda getirmek için Romanya’ya gitti. Adakale, (yeni adı Orsova) Tuna nehrinin ağzında bulunan ufak bir adadır. 300 kadar olan nüfusunun büyük bölümü Türktür.

17 Eylül 1967: Kayseri’de yapılan Kayserispor-Sivasspor futbol maçında çıkan olaylarda 40 kişi öldü, 300 kişi yaralandı. Olayın duyulması üzerine Sivaslılar galeyana gelerek, Sivas'ta bulunan Kayserililer'e ait dükkanları tahrip ettiler.

19 Eylül 1967 : Başbakan Demirel, Sovyet Hükümetinin gönderdiği özel bir uçakla Moskovaya gitti. Sovyet Başbakanı Kosigin ile görüşmelere başlandı.

7 Ekim 1967 : Istanbul Boğazında demirleyen 6. Filoya ait denizciler, yapılan miting dolayısıyla karaya çıkartılmadılar.

11 Ekim 1967 : 3. Ordu karargahı 28 yıl sonra tekrar Erzurumdan Erzincana taşındı.

1 Kasım 1967 : Kıbrıs Türk Cemaati Meclis Başkanı Rauf Denktaşın 21 Ekim günü Adaya çıktığı ve bir ihbar neticesi 31 Ekimde yakalandığı öğrenildi. Rauf Denktaşın geri verilmesini istedik.

6 Kasım 1967 : Amerika, Kıbrıs Cumhuriyetinden, Rauf Denktaşın tahliyesini istedi.

12 Kasım 1967 : Istanbul ve Ankarada Denktaşın tutukluluğunun sürdürülmesi dolayısıyla mitingler düzenlendi. Gençler polisle çatıştı. Kıbrıslı lider Rauf Denktaş serbest bırakıldı ve Türkiyeye döndü. 16 Kasım 1967 : Kıbrısta Rumlar yeniden saldırıya geçtiler. 24 Türk şehit edildi. Bazı köylerimiz işgal edildi. Türkiyede yapılan mitinglerde gençler, Demirel istifa! diye yürüdüler.

17 Kasım 1967 : Kıbrıstaki vahim durum üzerine TBMMde 18 saat süren gizli görüşme yapıldı. Hükümete Silahlı Kuvvetleri kullanma yetkisi verildi. (Evet:
432, Boş: 2, Hayır: 1)

18 Kasım 1967 : Yunan askerinin Adayı boşaltmasını istedik. BM Genel Sekreteri U-Thant, Rumları suçladı. Jetlerimiz Kıbrıs üzerinde alçak uçuş yapıyor. Savaş gemilerimiz Girne açıklarında bekliyor. Genel Kurmay Başkanı Tural halka yaptığı açıklamada: Hareket halindeyiz. Herhangi bir endişeniz olmasın dedi.

20 Kasım 1967 : ABD Başkanı Johnson gönderdiği bir mektupla, NATOya ait silah ve teçhizatı kullanmayın uyarısında bulundu.
- Yunanistan Adaya asker yığmaya devam ediyor. Türkiyenin her yerinde mitingler düzenleniyor. Türk Silahlı Kuvvetlerinin göze çarpan hazırlıkları var.
- Yunanistan isteklerimizi kabul etmedi.

23 Kasım 1967 : Bakanlar Kurulu bir bildiri yayınladı: Müdahalede kararlıyız.
- ABD Başkanı Johnson, Ankaraya özel bir temsilci (Cyrus Vance) gönderdi.
Gençler temsilcinin Esenboğa Havaalanına inmesine karşı koymak istediler.
Johnsonın temsilcisi Ankara-Atina arasında adeta mekik dokuyor.
- Türk jetleri devamlı Kıbrıs üzerinde. Birlikler sınırlara doğru kaydırılıyor.
Türkiyenin sabrı taşmak üzere. 26 Kasım 1967 : Türkiyenin Cyrus Vance aracılığı ile Yunanistana bildirdiği 4 şart:
1-Türkiye ve Yunanistan 16 Ağustos 1960 tarihli Lefkoşe Antlaşması gereğince
Kıbrısın bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve masumiyetini kabul ederler.
2-Kıbrıslı olmayan askeri kuvvetlerin (Antlaşmalarla öngörülenlerin dışında)
Kıbrısdan süratle çıkmasında taraflar mutabakatları nı bildirirler.
3-Türkiye ve Yunanistan bu hususlara uyduklarını önce Yunanistan, sonra Türkiye açıklar.
4-Kıbrıslı olmayan kuwetlerin Kıbrısı tahliyesi üzerine Türkiye buhranın giderilmesi için gereken tedbirleri alacaktır.

27 Kasım 1967 : Kıbrıs buhranının en kritik gününün en kritik saatleri:
Saat 04.35: Ozel Temsilci Cyrus Vance, Atinadan Ankaraya döndü.
07.00: Vance, NATO Genel Sekreteri Brosio ile görüştü.
08.00: Dışişleri Bakanı 1. 5. Çağlayangil temsilciyi kabul etti. 09.45de görüşme
son buldu.
09.00: Cumhurbaşkanı Sunay, Brosioyu kabul etti. Görüşme saat 10.00da bitti.
10.00: Demirel, Çağlayangili evinde kabul etti.
10.45: Demirel ve Çağlayangil Sunay ile görüşmek üzere Çankayaya gittiler.
12.30: Bakanlar Kurulu toplandı. 13.10da son buldu.
13.15: Demirel, ayrı ayrı olarak Muhalefet liderleri Inönü, Feyzioğlu,
Bölükbaşı, Aksu ve Türkeş ile görüştü.
18.15: Bakanlar Kurulu 2. defa toplandı.
21.00: Sovyet Büyükelçisi Smirnov kendi isteğiyle Çağlayangil ile 55 dakika
süren bir görüşme yaptı. Yaptığı açıklamada: Antlaşmalara aykırı olarak Adaya
sokulan askerlerin çıkarılmasını istiyoruz dedi. 01.30: Donanma Mersinden denize
açıldı.


28 Kasım 1967 : Gerginlik doruk noktasında. Savaş gemilerimiz Kıbrıs
karasularına girdi ve geri döndü.
-Ana Muhalefet Lideri Inönu Son imkana kadar barış yolu araştırılmalı, bu mümkün olmazsa gereği yapılmalıdır. dedi.

29 Kasım 1967 : Yunanistan, Kıbrıs hakkındaki Türk şartlarını kabul etti. Buhran giderildi. Yunan ordusunda alarm kaldırıldı. Türk jetleri Kıbrısta Makariosun sarayı üzerinde uçtular. Demirel: ... Durumun salaha (barış) doğru gitmesi ürnidi görülüyor dedi.

7 Aralık 1967 : Inönü Kıbrıs hakkında açıklama yaptı: Amerikanın düşüncesinin ne olduğunu hiçbir zaman öğrenemedim. Makarios, Amerika ve Rusyayı kendi çıkarına kullanıyor.

13 Aralık 1967 : Yunanistan ikiye bölündü. Albaylar Cuntası, Kral Konstantinin yetkilerini elinden aldı ve yerine bir kral naibi tayin etti. Güneye Cunta, Kuzeye Kral hakim durumda. Bir süre sonra Cunta bütün Yunanistanın kontrolünü eline geçirdi.

14 Aralık 1967 : Yunan Kralı Italyaya kaçtı. Darbe harekatına katılan bir
Tümgeneral Türkiyeye sığındı.

29 Aralık 1967 : Kıbrısta geçici Türk yönetimi ilan edildi. Adada Türk
Cemaatinin tabi olacağı 19 prensip açıklandı.

Zeytin

1968




4 Ocak 1968 : Türk yönetimi üyelerinin Lefkoşe’den dışarıya çıkamayacakları hakkında karar alındı.

10 Ocak 1968 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Orgeneral Ali Fuat Cebesoy (Doğumu:1882) öldü.

15 Ocak 1968 : Aşırı soğuklar bütün yurdu etkisi altına aldı. Izmit körfezi
dondu.

24 Ocak 1968 : Inönü’nün Konya CHP Kongresi’ne gönderdiği mesaj: “... En büyük tehlike irticadır...”

7 Şubat 1968 : Kozlu ve Zonguldak’ta işçiler sendika binalarına saldırdılar.

18 Şubat 1968 : Millet Partisi’nden istifa eden 8 Milletvekili AP’ye girmeye karar verdi.

24 Şubat 1968 : Ankara’da yapılan ‘Anayasa Mitingi’nde olaylar çıktı.

25 Şubat 1968 : Istanbul’da ‘Uyanış Mitingi’ yapıldı.

1 Mart 1968 : Seçimlerde bakiye usulünün kaldırılmasına dair kanun kabul edildi.
CHP ve TIP meclisi terketti.
CHP genel Başkanı Ismet Inönü:” Bu çeşit vicdan hürriyeti anlayışı, memleketi
bir vatandaş çatışmasına götürmektedir. Endişe ediyoruz.”
TIP Genel Başkanı Mehmet Ali Aybar: “ Hükümet üyelerinden rica ediyorum. Bu
kanunu geri alınız. Aksi halde demokrasinin başı na geleceklerden siz sorumlusunuz.” AP Genel Başkanı ve Başbakan Süleyman Demirel: “CHP, milli bakiyeyi, küçük partileri koltuk değneği halinde kullanarak memleketi koalisyonlarla idare etmek için getirmiştir.”

3 Mart 1968 : Istanbul’da ‘Şahlanış Mitingi’ yapıldı.

9 Mart 1968 : AIESEC’in 20. Genel Kurul açılış töreninde Başbakan adına konuşan Devlet Bakanı Seyfi Oztürk’ün konuşması üniversite öğrenciler tarafından devamlı surette kesildi ve konuşması ‘Dağ başını duman almış’ marşıyla anlaşılmaz bir hale getirildi. Oğrencilerin bir kısmı tutuklandı.

22 Mart 1968 : Bulgaristan ile ‘Göç Antlaşması’ imzalandı. 1 Nisan-30 Kasım arasında yapılacak göçte, haftada 300 soydaşımız gelebilecek.

29 Mart 1968 : Türkiye’de ilk böbrek nakli Istanbul’da Dr. Atıf Taykurt
tarafından başarılı bir şekilde yapıldı.

30 Mart 1968 : Ankara’da ‘Milli Şahlanış Mitingi’ yapıldı.

24 Nisan 1968 : Istanbul Teknik Universitesi Makine Fakültesi Dekanı Prof. Saffet Müftüoğlu, bir öğrenci tarafından bıçaklanarak öldürüldü.

6 Mayıs 1968 : Anayasa Mahkemesi, Seçim Kanununda yer alan ‘Barajlı D’Hont’ sistemini, ‘demokratik düzen niteliğini önler’ gerekçesiyle iptal etti.

2 Haziran 1968 : Ara seçimler yapıldı. AP: 5 milletvekilliği, 38 senatörlük,
CHP: 13 senatörlük, MP: 1 senatörlük, GP: 1 senatörlük kazandı. Seçimler esnasında kanlı olaylar oldu.

3 Haziran 1968 : Kocaeli’nde Belediye Başkanlığı’nı kazanan Leyla Atakan (42), Türkiye’nin ilk kadın belediye başkanı oldu.

6 Haziran1968: Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Orgeneral Kazım Ozalp
(Doğumu:1882) öldü.

10 Haziran 1968 : Reformların hemen gerçekleşmesini isteyen Ankara
Universitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi öğrencileri, fakülte binasını işgal ettiler.

11 Haziran 1968 : Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencileri, fakülteyi işgal ettiler.

12 Haziran 1968 : Istanbul Un. Hukuk Fakültesi öğrencileri, fakülteyi işgal ettiler.

13 Haziran 1968 : Boykot ve işgal olayları bütün üniversite ve okullara yayıldı. Yer yer polisle silahlı çatışmalar da yaşandı.

15 Haziran 1968: ‘Kısmet’ isimli tekneleriyle, 2 yıl 10 ay 13 gün önce dünya turuna çıkan Sadun Borove eşi Odo Boro, Istanbul’a ulaştılar. Istanbul’da büyük bir karşılama töreni düzenlendi.

17 Haziran 1968: İTÜ ve Maçka Teknik Okulu, öğrenciler tarafından işgal edildi.

18 Haziran 1968 : Inönü düzenlediği basın toplantısında: “... Gençlik
problemleri eğitim politikasının değişmesiyle halledilir.” dedi.

22 Haziran 1968 : Universite olayları TBMM’de görüşüldü.

24 Haziran 1968 : !stanbul Liniversitesi, işgal kaldırılıncaya kadar kapatıldı.

27 Haziran 1968 : Istanbul Un.’de Eczacılık Fakültesi hariç, işgal kaldırıldı.

3 Temmuz 1968 : Boğaz Köprüsü projesi bir Ingiliz firmasına ihale edildi.

17 Temmuz 1968 : Amerikan 6. Filosu’nun Istanbul’u ziyareti sırasında protesto gösterileri yapıldı.Gösterilerde yaralananlar oldu.

24 Temmuz 1968 : !stanbul’da gençlerle polisler arasında yer yer çatışmalar oldu.

25 Temmuz 1968 : Istanbul’da gençler, polisle tekrar çatışmaya girdiler. Inönü:” Olaylar doğru teşhis edilmezse yurtta huzur bozulur dedi.

27 Temmuz 1968 : Istanbul’da Türkiye Milli Gençlik Teşkilatı, ‘Anayasa ve Kanunlara Saygı’ mitingi düzenledi.

28 Temmuz 1968: Kadıköy ve Geyve ‘Milli Mücadele Mücahit Kahraman Milis Kuvvetleri Derneği’ne mensup bir grup Gazi, ‘sağ-sol kavgasını’ protesto etmek için Taksim’de miting düzenlediler.

1 Ağustos 1968 : Türkiye’de ilk defa bir toplu iş sözleşmesi, tartışma ve kavga olmadan, Türkiye Teknisyen Gazeteciler Sendikası ile Hürriyet Gazetesi arasında imzalandı.

11 Ağustos 1968 : Izmir’de saatli bomba patladı. 9 kişi tutuklandı. Tüm ülkede şiddet olayları tırmanıyor.

15 Ağustos 1968 : Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları, istekleriyle emekliye ayrıldılar.

17 Ağustos 1968 : Orgeneral Memduh Tağmaç Kara Kuvvetlerine, Oramiral Celal Eyicioğlu Deniz Kuvvetlerine, Orgeneral Reşat Mater Hava Kuvvetlerine atandılar. (1971 muhtırasını verenler yerlerini aldılar.)

21 Ağustos 1968 : Çekoslovakya, SSCB Silahlı Kuvvetleri tarafından işgal edildi.

3 Eylül 1968 : Bartın ve Amasra’da deprem. 27 ölü var.

24 Eylül 1968: MuşVarto’da şiddetli deprem. 4.000 kayıp var.

13 Ekim 1968 :167 kişilik ilk Türk işçi kafilesi Avusturalya’ya uğurlandı.

18 Ekim 1968 : CHP 19. Kurultayı başladı. 85 yaşındaki Ismet Inönü, tek aday olarak girdiği kurultayda tekrar Genel Başkanlığa seçildi.

25 Ekim 1968: Fransa Cumhurbaşkanı General De Gaulle resmi bir ziyaret için Türkiye’ye geldi. Yaptığı açıklamada: “Kıbrıs için bölünme şarttır.” dedi.

22 Kasım 1968 : Türkiye’de ilk defa bir kalp nakli, Ankara Yüksek Ihtisas
Hastanesi’nde Dr. Kemal Beyazıt tarafından yapıldı. Hasta 18 saat yaşayabildi.

27 Kasım1968: Istanbul’da Doç. Dr. Siyami Ersek tarafından 2. defa başarılı bir kalp nakli ameliyatı yapıldı.

29 Kasım 1968 : AP 4. Büyük Kongresi başladı. Süleyman Demirel tekrar Genel Başkan seçildi. Yaptığı konuşmada: “Şikayet mevzularının halli, yeni husumetler meydana getirmeme gerçeği içinde mümkün olur.
Danıştay’ın sık sık yürütmeyi durdurma kararı alması doğru değildir. Genel
Müdürünü seçmekten mahrum bir hükümet sorumlu tutulursa, bu hukuki tezat olur... Ozerklik devlet içinde devlet olma değildir dedi.

26 Aralık 1968 : Istanbul Universitesi devam eden öğrenci olayları nedeniyle süresiz kapatıldı.

28 Aralık 1968 : Türkiye Işçi Partisi Olağanüstü Kurultayı yapıldı. Parti
Tüzüğüne: ‘TIP, demokratik, sosyalist bir örgüttür.’ maddesi eklendi. Mehmet Ali Aybar tekrar Genel Başkanlığa seçildi.

Zeytin

1969




6 Ocak 1969 : ABD Büyükelçisi Robert Kommer’in makam arabası Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bahçesinde öğrenciler tarafından yakıldı.

9 Ocak 1969 : Devam eden olaylar üzerine ODTU bir ay süre ile kapatıldı. Danıştay yürütmeyi durdurma kararı verdi.

11 Ocak 1969 : Istanbul Kartal’da Singer Fabrikası işçileri polis ile çatıştı.
- Istanbul Un. Orman Fakültesi kapatıldı.

25 Ocak 1969 : Istanbul’da tarihi Sultanahmet Cezaevi, yeni yapılan Sağmalcılar Cezaevi bittiğinden boşaltıldı. (Şimdilerde Four Seasens Oteli olarak hizmet vermektedir.)

28 Ocak 1969: Aşırı soğuk havalar tüm yurdu etkisi altına aldı. Küçükçekmece gölü dondu.

11 Şubat 1969 : Tekrar Istanbul Boğazına gelen Amerikan 6. Filosunu protesto gösterileri düzenlendi. Yaralananlar oldu.

12 Şubat 1969 : Unlü sinema ve tiyatro sanatçısı Vahi Oz (Doğumu:191 1) öldü.

15 Şubat 1969: 6. Filo, Izmir ve Trabzon’da da protesto edildi.

16 Şubat 1969 : Istanbul’da tekrar yapılan 6.Filo’yu protesto gösterilerinde 2 kişi öldü, onlarca yaralı var.

26 Şubat 1969 : Tüm Türkiye’deki yoğun protestolar üzerine, 6. Filo ziyaretleri iptal edildi.

4 Mart 1969 : Doğu Anadolu’da kızamık salgını var. Pek çok çocuk salgından öldü.

12 Mart 1969 : Genelkurmay Başkanı Cemal Tural ile Kara Kuvvetleri Komutanı Memduh Tağmaç yer değişti. Tural, Askeri Şura’da görevlendirildi. (1971 muhtıra ekibinin lideri, askeri teamüllere aykırı olarak görevinin başına geldi.)

21 Mart 1969 : Polis, Istanbul Universitesi’nde gece arama yaptı.

22 Mart 1969 : Başbakan Demirel basın toplantısı düzenledi: “1960 modeli olayların tekrarını hayal edenler var. Ellerinde kronometre, hükümetin meşrutiyetini kaybetmesini bekliyorlar.”

26 Mart 1969 : Romanya Devlet Başkanı Nicolae Çavuşescu, Türkiye’ye resmi bir ziyarette bulundu.

28 Mart 1969 : Manisa Aiaşehir’de deprem. 53 kişi öldü.

8 Nisan 1969 : Istanbul Universitesi öğrencileri rektörlük binasını işgal
ettiler.

10 Nisan 1969 : Ankara Universitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencileri,
fakülteyi işgal ettiler.

12 Nisan 1969 : Orta Doğu Teknik Universitesi, ekim ayına kadar kapatıldı.

14 Nisan 1969 : Istanbul Un. Hukuk Fakültesi 1 hafta süreyle kapatıldı.

1 Mayıs 1969 : Yargıtay Başkanı Imran Oktem öldü. Cenaze töreninde büyük çapta olaylar çıktı. Cenaze törenine katılan Ismet Inönü güçlükle korunabildi. lnönü:”Olay, her manasıyla bir ölçüde 31 Mart vakasıdır.”

7 Mayıs 1969 : Imran Oktem’in cenaze töreninde çıkan olayları protesto etmek için Ankara’da hukukçular yürüyüş yaptı.

14 Mayıs 1969 : Ismet Inönü ve Celal Bayar, Istanbul’da Pembe Köşkte buluştular. 1950 yılından beri süren dargınlık bitti.
- Eski DP’lilerin siyasi haklarının iadesini öngören Anayasa değişikliği
tekliflerinin birinci görüşmesi TBMM’de
yapıldı. Teklif kabul edildi.

16 Mayıs 1969: Cumhurbaşkanı Sunay, Genel Kurmay Başkanı ve Kuwet Komutanları ile bir toplantı yaptı.

20 Mayıs 1969 : Inönü, Cumhurbaşkanı Sunay’a ‘DP’lilerin affı’ konusu ile ilgili bir mektup gönderdi: “Sayın Cumhurbaşkanı, CHP Genel Başkanı olarak ben ve partimin yetkili organları, siyasi hakların iadesi için Millet Meclisi’ne verilmiş bulunan 218 imzalı bir Anayasa değişikliği teklifini destekleme kararı aldığımızdan beri, gerek Zatı Devletlerinin, gerek bazı yüksek komutanların uyarı ve ısrarlarına muhatap olmaktayız...”

21 Mayıs 1969 : Başbakan Demirel, AP Grubunda konuştu: “Seçimlere gidelim. Hem Meclis’in verdiği oylar boşa gitmez, hem de senatomuz zedelenmez... Ordu, hükümete bir muhtıra vermemiştir. Biz bazı sıkıntılar
içindeyiz...”

23 Mayıs 1969 : 3. Cumhurbaşkanı Celal Bayar: “Mücadeleme devam edeceğim.”

30 Mayıs 1969 : Istanbul Universitesi iktisat Fakültesi işgal edildi.

1 Haziran 1969 : Istanbul Universitesinde 6 fakülte öğrenciler tarafından işgal edildi. Universite kapatıldı. Savcılık Universitede arama yaptı.

9 Haziran 1969 : Istanbul Universitesi’nde sınavlar yapılamadı. Oğrenciler polisle çatıştı. Istanbul Universitesi Senatosu, Universiteyi süresiz kapatma kararı aldı. Danıştay kararı durdurdu. Başbakan Demirel: “... Sokağa
dökülmekle hiçbir mesele halledilemez...”

11 Haziran 1969 : Oğrenci olayları, Ankara’da tekrar başladı. Tüm yurtta
gerginlik artıyor.

13 Haziran 1969 : Irak Hava Kuvvetlerine bağlı iki jet uçağı Hakkari’ye bomba attı. Yanlışlık olduğu bildirildi.

15 Haziran 1969 :3. Cumhurbaşkanı Bayar, basın toplantısı düzenledi: “DP’lilere siyasi haklarının verilmemesi büyük adli hatadır... AP, muhalefet kadar sebat gösterse, siyasi af sorunu çözümlenir.”

16 Haziran 1969 : Demirel, Bayar’a cevaben verdiği demeçte: “Yeni meseleler ortaya çıkarmamak şartıyla siyasi hakların iadesine taraftarız.”

20 Haziran 1969 : Artan öğrenci olayları üzerine Ege Universitesi süresiz tatil edildi.

25 Haziran 1969 : Kırıkkalede oynanan 3. Lig Kırıkkalespor-Tarsus ldman Yurdu futbol maçında çıkan olaylarda, 4 kişi öldü, 100’den fazla kişi yaralandı.

29 Haziran 1969 : Celal Bayar, Hürriyet gazetesinde, ‘Başvekilim Adnan Menderes’ adlı seri yazı dizisini yayınlamaya başladı.

3 Temmuz 1969 : Türk-Amerikan ikili antlaşması imzalandı. Bu antlaşmayla, Türkiye’deki üslerin mülkiyetinin Türkiye’ye ait olduğu Amerika tarafından da kabul edildi.

7 Temmuz 1969 : Kayseri’de, Türkiye Oğretmenler Sendikası Genel Kurulu toplantısının yapıldığı esnada iki cami ve bir okul binasına bomba atıldı. Şehirde kanlı olaylar yaşandı. Toplantı Ankara’da sürdürüldü.

8 Ağustos 1969 : Orman Bakanlığı kuruldu.

14 Ağustos 1969 : Oğrenciler tarafından, Ankara Iktisadive Ticari Ilimler
Akademisi işgal edildi.

19 Eylül 1969: Istanbul’da Işık Mühendislik ve Mimarlık Ozel Yüksek Okulu’nda öğrenciler çatıştı. 1 öğrenci öldü, onlarca yaralı var.

20 Eylül 1969: Istanbul’da Milli Türk Talebe Birliği’nin Cağaloğlu binasında
bomba patladı. 1 kişi öldü.

23 Eylül 1969 : ODTU’de sağcı ve solcu öğrenciler çatıştı, 1 kişi öldü.
Cenazesinde büyük olaylar çıktı.
- Inönu Polis, halk gözünde hakkı olan yerini yitiriyor dedi.

1 Ekim 1969 : Demirel Erzurum’da konuştu: “... Rejimi değiştirmeye kalkacakların kafası kırılır...”

12 Ekim 1969 :

Genel seçimler yapıldı.
AP 260 Milletvekili (%46.53 oy aldı)
CHP 144 “ (%27.36 oy aldı)
GP 14
BP 7
MP 6
YTP 3
TİP 2
MHP 1
Bağımsız 11

-Inönü:” Darbeye heves edecek kadar gözü kararmışların demokrasiyi bertaraf etmelerine izin vermeyeceğiz.. .AP iktidarı ile dalaşmayacağız.” dedi.

24 Ekim 1969 : Şair Behçet Kemal Çağlar (Doğumu:1908) öldü.

28 Ekim 1969 : Bazı öğrenci dernekleri kapatıldı.

2 Kasım 1969 : Demirel 2. Kabinesini kurdu. (165 red, 263 kabul)
Başbakan Süleyman Demirel
Devlet Bakanı Gürkan Titrek
Devlet Bakanı Ismet Sezgin,
Devlet Bakanı Hüsamettin Atabeyli,
Devlet Bakanı Turhan Bilgin
Adalet Bakanı Yusuf Ziya Onder
Milli Savunma Bakanı Ahmet Topaloğlu
pışişleri Bakanı Ihsan Sabri Çağlayangil
Içişleri Bakanı Haldun Menteşoğlu
Maliye Bakanı Mesut Erez
Ticaret Bakanı Ahmet Dallı
Bayındırlık Bakanı Turgut Gülez
Çalışma Bakanı Seyfi Oztürk
Imarve Iskan Bakanı Hayrettin Nakipoğlu
Ulaştırma Bakanı Nahit Menteşe
Turizm Bakanı Necmettin Cevheri
Köy Işleri Bakanı Turhan Kapanlı
Orman Bakanı Hüseyin Ozalp
Enerji Bakanı Sabit Osman Avcı
Gümrük ve Tekel Bakanı Ahmet Ihsan Birincioğlu
Tarım Bakanı İlhami Ertem
Milli Eğitim Bakanı Orhan Oğuz
Sanayi Bakanı Selahattin Kılıç
Sağlık Bakanı Vedat Ali Ozkan

5 Kasım 1969 :DP’lilere siyasi af kanununun ikinci müzakeresi senatoda yapıldı. 127 kabul, 23 red.

8 Aralık 1969 : Istanbul’da Yıldız Mühendislikve MimarlıkAkademisi’nde
öğrenciler çatıştı, 1 öğrenci öldü.

14 Aralık 1969 : Yıldız Mühendislik ve Mimarlık Akademisi’nde 1 öğrenci daha öldü.

15 Aralık 1969 : Türkiye Oğretmenler Sendikası (TOS) ve Ilk-Senin ortaklaşa düzenledikleri 4 günlük ‘öğretmen boykotu’ başladı. Hükümet, TRT’ye yayın yasağı koydu.

16 Aralık 1969 : Boğaz Köprüsü 303 milyon liraya ihale edildi. (Kuleler arası 1074 metre, su seviyesinden yüksekliği 64 metre, kulelerin boyları 165 metre)

19 Aralık 1969 : 6. Filoya bağlı savaş gemilerinin Izmir’e gelmesiyle, kentte protesto gösterileri başladı.

20 Aralık 1969 : Yıldız Mühendislikve MimarlıkAkademisi kapatıldı.

29 Aralık 1969 : Istanbul Topkapı’da ‘Gamak Elektrik Motorları Fabrikasında işçiler polis ile çatıştı, 1 işçi öldü.

31 Aralık 1969 : Cumhurbaşkanı Sunay, yayınladığı yeni yıl mesajında: “...
Ideolojilerin zaferi uğruna vatan çocuklarını birbirinin canına kıyacak bir sorumsuzluk uçurumuna sürükleyenler affedilemez ve ihanetin
temsilcileri durumuna düşerler.”

Zeytin

1970





6 Ocak 1970 : Başbakan Demirel, devam eden anarşik olaylar karşısında halkı sağduyuya ve göreve çağırdı.

7 Ocak 1970: Grip salgını tüm yurtta etkili durumda. 33 lIde okullar tatil
edildi.

14 Ocak 1970 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Orgeneral Asım Gündüz (doğ:1880) öldü.

26 Ocak 1970 : Konya bağımsız milletvekili Prof. Necmettin Erbakan tarafından ‘sağ cephe boşluğunu doldurmak’ amacıyla Milli Nizam Partisi (MNP) kuruldu.

11 Şubat 1970: Kore Savaşına katılan Türk Tugayının Komutanı General Tahsin Yazıcı (Doğumu:1893) öldü.
- 1970 yılı bütçesi 214’e karşı 224 oy ile reddedildi. Demirel istifa etti.
Cumhurbaşkanı Sunay, Demirel’i tekrar kabineyi Kurmakla görevlendirdi.

20 Şubat 1970: Boğaz Köprüsü’nün temeli Sunay ve Demirel tarafından atıldı.

3 Mart 1970 : Demirel, 3. Kabinesini eski bakanlar ile kurdu. 172’ye karşı