Zeytin

1932



15 Ocak 1932 : Samsun’da heykeltıraş Krieppel tarafından yapılan Gazi Heykeli açıldı.

17 Ocak 1932 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Korgeneral Ahmet Derviş (Doğumu:1884) Paşa öldü.

22 Ocak 1932 : Istanbul Yerebatan Camii’nde ilk defa Hafız Yaşar (Okur)
tarafından Türkçe Kur’an okundu.

18 Şubat 1932 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Korgeneral Nurettin (dog:1873) Paşa öldü.

19 Şubat 1932 : Halkevleri kuruldu. (8 Ağustos 1951’de kapatıldı.)

23 Nisan 1932 : Kütahya-Balıkesir demiryolu hizmete açıldı.

28 Haziran 1932 : Solhan (Hakkari) ilçesi kuruldu.

9 Temmuz 1932 : Türkiye, Milletler Cemiyeti’ne katıldı.

11 Temmuz 1932 : Gazi M. Kemal Paşa, Türk Tarih Kurumu Kurultayının sonunda yaptığı konuşmada; “Dil işlerini de düşünmekzamanı gelmiştir. Türk dilinin, kendi benliğine, aslındaki güzellik ve zenginliğe kavuşması
için bütün devlet teşkilatımızın, dikkatli, alakalı olmasını isteriz.

12 Temmuz 1932 : Türk Dil Kurumu kuruldu.

18 Temmuz 1932 : Ezanın Türkçe okunması Diyanet Işleri Başkanlığınca ilgililere duyuruldu ve Ezan Türkçe olarak okunmaya başlandı.

Türkçe Ezan;

Tanrı uludur Şüphesiz bilirim, bildiririm
Tanrı’dan başka yoktur tapacak
Şüphesiz bilirim, bildiririm
Tanrı’nın elçisidir Muhammed
Haydin namaza
Haydin felaha
(Namaz uykudan hayırlıdır)
Tanrı uludur
Tanrı’dan başka yoktur tapacak

27 Temmuz 1932 : Izmir’de AtatürkAnıtı, Ismet Paşa tarafından açıldı.

1 Ağustos 1932 : Türkiye Güzeli Keriman Halis, Dünya Güzeli seçildi.

26 Eylül 1932 :1 Türk Dil Kurultayı Dolmabahçe Sarayı’nda toplandı.

27 Eylül 1932 : Gazi M. Kemal Paşa, ABD’nin ünlü komutanı, 2.Dünya Savaşı’nda Uzak Şark’ta Japonları dize getiren beş yıldızlı General Mc. Arthur’u kabul etti. (Konuşma 1951’de açıklandı. Gazi bu konuşmada; yeni bir dünya savaşının yakın olduğuna, bu savaşta Amerika’nın tarafsız kalamayacağına, Italya Başbakanı Mussolini’nin durumunu koruyamayacağına ve izlediği politikanın sonunda, bütün memleketlerinin elinden gideceğine, savaş sonrası Bolşevik tehlikesinin artacağına işaret etmiştir.)

1 Kasım 1932 : Gazi M. Kemal Paşa, TBMM’nin 4.dönem, 2.toplanma yılında yaptığı konuşmada; “Aziz arkadaşlarım! Beynelmilel siyasi ve iktisadi buhranlardan, beşeriyetin duymakta olduğu sıkıntı ve acı devam etmektedir. Siyasi buhranın maliyeti, Silahları Bırakma Konferansının müşküllerinde hulasa olarak müşahede edilebilir. Iktisadi buhran ise, milletler arasında mübadelenin azalması ve daralması şeklinde sahasını genişletmiş ve tesirini artırmıştır. Bizim kanaatimizce beynelmilel siyasi emniyetin inkişafı için, ilk ve en mühim şart, milletlerin hiç olmazsa sulhu muhafaza fikrinde, samimi olarak birleşmesidir.”

1 Aralık 1932 : Demiryolu Malatya’ya ulaştı.

15 Aralık 1932 : Samsun-Sivas demiryolu hizmete açıldı.

40dk.com | Eğitim-Öğretim-Bilgi Deposu

 

Zeytin

1933



1 Şubat 1933 : Bursa’da Türkçe ezanı protesto gösterileri.

6 Şubat 1933 : Gazi M. Kemal Paşa Bursa’da, Bursalılara seslendi: “...Konunun kesin nedeni din değildir. Kesin olarak bilinmelidir ki, Türk Milletinin milli dili ve milli benliği bütün hayatında hakim ve esas olacaktır.

22 Nisan 1933 : Osmanlı borçlarının tasfiyesi amacıyla, Türkiye ile Osmanlı Düyunu Umumiye Hamilleri arasında antlaşma sağlandı.

27 Nisan 1933 : Adana-Fevzipaşa demiryolu hizmete açıldı.

31 Mayıs 1933 : Istanbul Darülfünun’un ilgasına ve Maarif Vekaletince yeni bir üniversite kurulmasına dair kanun kabul edildi.

3 Haziran 1933 : Sümerbank’ın kurulmasına dair kanun kabul edildi.

8 Haziran 1933 : Halk Bankası ve Halk Sandıkları kurulmasına dair kanun kabul edildi.

29 Haziran 1933 : Sivas-Erzurum demiryolu hizmete açıldı.

2 Eylül 1933 : Ulukışla-Kayseri demiryolu hizmete açıldı.

9 Eylül 1933 : Ileride Izmir Fuarı adını alacak olan, 9 Eylül Panayırı, Genel Kurmay Başkanı Mareşal Fevzi (Çakmak) Paşa tarafından açıldı.

26 Ekim 1933 : ‘Genel Af kabul edildi.

29 Ekim 1933 : Cumhuriyetin kuruluşunun 10.yılı kutlamaları. Gazi M. Kemal Paşa, daha sonra 10. yıl Nutku olarak adlandırılacak konuşmasında;

“... Yurttaşlarım!

Az zamanda çok büyük işler yaptık Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyetidir Fakat yaptıklarımızı asla kafi göremeyiz. Çünkü daha çok ve daha büyük işler yapmak mecburiyetindeyiz. Yurdumuzu dünyanın en mamur ve en medeni memleketleri seviyesine çıkaracağız. Milletimizi en geniş refah, vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız. Milli kültürümüzü, muasır medeniyet seviyesinin üstüne çıkaracağız

5 Kasım1933: Eskişehir şeker fabrikası hizmete açıldı.

3 Aralık 1933 : Maarif (Milli Eğitim) Bakanlığı, ‘Inkılap Tarihi’ dersinin
liselerin her sınıfında okutulmasına karar verdi.

Zeytin

1934



3 Şubat 1934 : Afına’da, Balkan Paktı Türkiye, Romanya, Yunanistan ve Yugoslavya arasında imzalandı.

12 Şubat 1934: Unlü Türk Şair ve edibi Cenap Şahabettin (Doğumu:1 870) öldü.

4 Mart 1934 : Universite ve yüksekokullara ‘Devrim’ dersi kondu.
- Ankara Radyosu yayına başladı.

20 Mart 1934 : Ankara’da ‘Inkılap Tarihi’ Kürsüsü kuruldu.

31 Mart 1934 : Istanbul Universitesi’nin yeniden yapılandırılması için getirilen Prof. Malş, görevini tamamlayarak Türkiye’den ayrıldı.

15 Nisan1934: Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Korgeneral Kemalettin Sami (Doğumu:1884) Paşa öldü.

14 Mayıs 1934 : Izmir Şehir Meclisi, bugünkü Enternasyonal Fuar’ın yerinde 460.000 metrekarelik bir Kültür park kurulmasına karar verdi.

21 Haziran 1934 : Soyadı Kanunu kabul edildi.

18 Ağustos 1934 :5 gün sürecek olan 2. Dil Kurultayı başladı.

2 Eylül 1934 : Istanbul’da Kadıköy-Usküdar arasında Tramvay işletmeye açıldı.

19 Ekim 1934 : Turhal Şeker Fabrikası hizmete açıldı.

12 Kasım 1934 : Muş’ta deprem. Büyük hasar var.

24 Kasım 1934 : Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya ‘Atatürk’ soyadı verildi.

26 Kasım 1934 : Atatürk, Ismet Paşa’ya ‘Inönü’ soyadını verdi.
- Efendi, Bey, Paşa vb. Lakap ve Unvanların kaldırılmasına dair kanun kabul edildi.

3 Aralık 1934 : Bazı kisvelerin giyilmeyeceğine dair kanun kabul edildi. Bu
kanunla; ibadet dışında bazı elbiselerin dışarıda giyilmesi yasaklandı.

5 Aralık 1934 : Ismet Inönü ve 191 Milletvekilinin önergesiyle; Türk kadınına Milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.

17 Aralık 1934 : ‘Atatürk’ soyadının başkası tarafından kullanılamayacağına dair kanun kabul edildi.

26 Aralık1934: Menemen’de Devrim Şehitleri için dikilen ‘Kubilay Anıtı’
büyüktörenle açıldı.

40dk.com | Eğitim-Öğretim-Bilgi Deposu

 

Zeytin

1935


1 Şubat 1935 : Ayasofya, Müze olarak hizmete açıldı. Bizans’lılar döneminde yapılmış olan bu ünlü Kilise 1453’de Fatih Sultan Mehmet’in Istanbul’u fethinden sonra Cami haline getirilmişti.

8 Şubat 1935 : Milletvekili seçimleri yapıldı. (383 Erkek, 17 Kadın
Milletvekili.)

1 Mart 1935 : Atatürk, 4. Defa Cumhurbaşkanı seçildi.

18 Nisan 1935 : Istanbul’da Uluslararası Kadınlar Kongresi toplandı.

9 Mayıs 1935 : Atatürk, CHP 4. Büyük Kurultayının açılışında yaptığı konuşmada; “Kurultayın sayın üyeleri! ... Uçurum kenarında yıkık bir ülke. Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar... Yıllar süren savaş... Ondan sonra, içeride ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için arasız, devrimler...

Işte Türk genel devrimi...”

27 Mayıs 1935 : Ulusal Bayramlarve Genel Tatiller hakkında kanun kabul edildi. Bu kanunla hafta tatili ‘cuma’ gününden ‘pazar’ gününe alındı.

10 Haziran 1935 : Mülkiye Mektebi’nin adı Siyasal Bilgiler Fakültesi olarak
değiştirildi.

10 Temmuz 1935 : Ekonomi Bakanı Celal Bayar, Sovyet Sanayini incelemek üzere SSCB’ye gitti.

19 Ekim 1935 : Atatürk’e suikast amacıyla, Suriye’den Türkiye’ye sızan kişiler yakalandı.

20 Ekim 1935 : Genel nüfus sayımı yapıldı. Nüfusumuz; 16.158.018 kişi.

23 Ekim1935: Ergani-Mardin-Diyarbakır demiryolu hizmete girdi.
- Etibank, kuruldu.

9 Kasım 1935 : Türk Mason Derneği, yayınladığı bir bildiriyle, çalışmasına son verdiğini açıkladı. Mallarını halkevlerine bağışladı.

13 Kasım 1935 : Italya’nın Habeşistan’a saldırması üzerine, Türkiye’de tedbirler alındı. Batı Anadolu’nun stratejik bölgelerine yığınaklar yapıldı.

26 Kasım 1935 : Demiryolu lsparta’ya ulaştı.

29 Kasım 1935 : Paşabahçe cam fabrikası hizmete girdi.

Zeytin

1936



9 Ocak 1936 : Ankara’da Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi öğretime başladı.

25 Mart 1936 : Afyon-Karakuyu demiryolu hizmete açıldı.

26 Mart 1936 : Bozanözü-Isparta demiryolu hizmete açıldı.

24 Nisan 1936 : Yazar Sami Paşazade Sezai (Doğumu:1859) öldü.

6 Mayıs 1936 : Ankara’da Devlet Konservatuarı kuruldu.

18 Mayıs 1936 : Erzurum-Sivas demiryolu yapımına başlandı.

1 Haziran 1936 : Maliye Bakanlığı ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü kanunları yürürlüğe girdi.

20 Temmuz 1936 : Montreux Antlaşması imzalandı. Lausanne Barış Antlaşması’nda Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki haklarını kısıtlayıcı maddeler bulunmaktaydı. Montreux Antlaşması ile Türkiye, Boğazlar üzerindeki bütün haklarına kavuştu. Bu Antlaşma ile ticaret gemilerinin geçmesi serbest bırakıldı, savaş gemilerinin geçişinde ise, şartlar ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

29 Ağustos 1936 : Istanbul’da, Haliç üzerinde Azapkapı ve Unkapanı’nı birbirine bağlıyacak olan Atatürk Köprüsü’nün temeli atıldı. (Eski köprünün adı Unkapanı köprüsü idi, bu sebeple halen Atatürk Köprüsü’ne Unkapanı Köprüsü de denmektedir.)

25 Eylül 1936 : Harp Okulu, Istanbul’da Harbiye’deki binasından Ankarada yeni yapılan binasına taşındı.

26 Ekim 1936 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından ve savaş sonrasında Istanbul’a giren Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Komutanı Korgeneral Şükrü Naili Gökberk(Doğumu:1876) öldü.

27 Aralık 1936 : Istiklal Marşımızın yazarı, büyük şair, mütefekkir ve din adamı Mehmet Akif Ersoy (doğ:1873) öldü. 0 tarihlerde Meclis’te Burdur Milletvekili olan M. Akif Ersoy’un Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ithaf ettiği bu
muhteşem şiir, 12 Mart 1921’de Meclis’te okunduğunda bütün Milletvekilleri tarafından büyüktezahüratlarla dakikalarca ayakta alkışlanmış ve kabul edilmiştir.

İSTİKLAL MARŞI:
(Beste:Zeki Ungör)
Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak!
Çatma kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal!
Kahraman ırkıma bir gül; ne bu şiddet bu celal?
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal.
Hakkıdır hakka tapan milletimin istiklal.
Ben, ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
Hangi çılgın bana zincir vuracakmış, şaşarım?
Kükremiş sel gibiyim bendimi çiğner, aşarım;
Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.
Garbın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar,
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Ulusun, korkma, nasıl böyle bir imanı boğar,
Medeniyet dediğin tek dişi kalmış canavar?
Arkadaş, yurduma alçakları uğratma sakın!
Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın.
Doğacaktır sana va’dettiği günler Hakk’ın,
Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın!
Bastığın yerleri toprak diyerek geçme, tanı.
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır atanı;
Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı.
Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?
Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda,
Canı, cananı, bütün varımı alsın da Hüda,
Etmesin, tek vatanımdan beni dünyada cüda.
Ruhumu, senden, ilahi, şudur ancak emeli;
Değmesin mabedimin göğsüne namahrem eli,
Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli,
Ebedi yurdumun üstünde benim, inlemeli!
O zaman vecd ile bin secde eder, varsa taşım;
Her cerihamdan, ilahi, boşanıp kanlı yaşım,
Fışkırır, ruh-i mücerret gibi yerden naşım;
O zaman yükselerek arşa değer, benim başım.
Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal!
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helal.
Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlal!
Hakkıdır hür yaşamış bayrağımın hürriyet;
Hakkıdır hakka tapan milletimin istiklal!


Mehmet Akif Ersoy

Zeytin

1937



5 Ocak 1937 : Malatya Milletvekili ve Başbakan İsmet İnönü ve 153
Milletvekilinin vermiş olduğu önerge ile Anayasa’nın 2.maddesi “Türkiye Devleti; Cumhuriyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik ve lnkılapçıdır” şeklinde değiştirildi. Bu suretle ‘Altı Ok’ Anayasa’ya girmiş oldu.

3 Nisan 1937 : Karabük Demir Çelik Fabrikalarının temeli atıldı.

13 Nisan 1937 : Büyük Şair Abdülhak Hamit Tarhan (Doğumu:1851) öldü.

29 Mayıs 1937 : Türkiye ile Fransa arasında Hatay’ın mülki bütünlüğünü garanti eden antlaşma Cenevre’de imzalandı. Bu suretle Hatay, bağımsız oluyordu.

4 Haziran 1937 : Ziraat Bankası kanunu kabul edildi.

12 Haziran 1937 : Atatürk, çiftliklerini hazineye bağışladı.

8 Temmuz 1937 : Tahran’da Türkiye-lrak-lran-Afganistan arasında ‘Sadabat

29 Eylül 1937: Türk Tarih Kurultayı, Atatürk’ünde katılımı ile başladı.
- Izinli bulunan Başbakan Inönü’nün yerine Vekaleten Celal Bayar atandı.

1 Kasım 1937 : Atatürk, TBMM’nin 5.Dönem, 3.Toplantı yılında yaptığı konuşmada;

“Sayın Milletvekilleri! Memnuniyetle görmekteyiz ki Cumhuriyet Rejimi,
yurdumuzda huzur ve sükunun yerleşmesini temin etmiş bulunuyor... Milletimizin layık olduğu yüksek medeniyet ve refah seviyesine varmasını alıkoyabilecek hiçbir engel düşünmeye yer bırakılmadığını ve bırakılmayacağını huzurunuzda söylemekle bahtiyarım...Ordu, Türk Ordusu!...

Işte bütün milletin göğsünü itimat, gurur duyguları ile kabartan şanlı adı Ordumuz; Türk topraklarının ve Türkiye idealini tahakkuk ettirmek için sarf etmekte olduğumuz sistemli çalışmaların, yenilmesi imkansız teminatıdır Atatürk’ün TBMM’ni son açış konuşmasıdır bu.

16 Kasım 1937 : Diyarbakır-Cizre demiryolu hizmete açıldı.

1 Aralık 1937 : Başbakan Celal Bayar, Cumhuriyet Halk Partisi grubunda ‘Hatay’ hakkında bilgi verdi.

Zeytin

1938



1 Ocak 1938 : Denizbank kuruldu.

10 Şubat 1938 : Gölcükte yeni bir Tersane yapılmasına karar verildi.

25 Şubat1938: Başbakan Celal Bayar, Balkan Paktı hazırlıkları için, Yunan, Yugoslav ve Romen Başbakanlarıyla toplantı yaptı.

6 Mart 1938 : Atatürk’e Türk doktorları tarafından ilk konsültasyon yapıldı.

13 Mart 1938 : Kurtuluş Savaşı komutanlarından Orgeneral Cevat Çobanlı (dog:1871) öldü.

31 Mart 1938 : Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından Atatürk’ün hastalığı ile ilgili ilk resmi tebliğ yayınlandı.



27 Nisan1938: Yunanistan ile Dostluk Antlaşması imzalandı.

8 Mayıs 1938 : Başbakan Bayar, Yugoslavya’ya gitti.

1 Haziran 1938 : Atatürk, doktorların tavsiyeleri üzerine Istanbul Boğazında demirleyen Savanora yatında kalmaya başladı.

29 Haziran 1938 : 150’liklerin Affedilmesine dair kanun Meclis’te kabul edildi. Paktı’ imzalandı. Bayar görevlendirildi.

27 Eylül 1938 : Büyük Dil Kurultayı, Dolmabahçe Sarayı’nda toplandı.

25 Ekim 1938 : Ismet Inönü Başbakanlıktan çekildi. Kabineyi kurmakla Celal Bayar görevlendirildi.

- Celal Bayar, Kabinesini açıkladı.
Başbakan Celal Bayar
Adliye Bakanı Hilmi Uran
Şavunma Bakanı General Kazım Ozalp
Içişleri Bakanı Dr. Refik Saydam
Dışişleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu
Maliye Bakanı Fuat Agrali
Milli Eğitim Bk. Saffet Arıkan
Bayındırlık Bakanı Ali Çetinkaya
Ekonomi Bakanı Şakir Kesebir
Sağlık Bakanı Dr. Hulusi Alataş
Gümrük lnşaat Bk Rana Tarhan
Tarım Bakanı Faik Kurdoğlu
İzmir Konak Vapur İskelesi hizmete açıldı.
Kırşehir’de deprem.
Başbakan Bayar ve Dışişleri Bakanı Saraçoğlu, Balkan Paktı ile ilgili görüşmeler için Atina’ya gitti.

5 Temmuz 1938 : Türk Ordusu Hatay’a girdi.

8 Temmuz 1938 : Hatay davası, Türkiye’nin istediği gibi çözümlendi.

2 Eylül 1938 : ‘Hatay Cumhuriyeti’ bağımsızlığını ilan etti. Cumhurbaşkanlığına Tayfur Sökmen seçildi.

15 Eylül 1938: Atatürk, vasiyetnamesini yazdırdı. (Olümünden sonra,
28.11.1938’de açılmıştır.)

16 Ekim 1938 : Atatürk’ün hastalığı hakkında günlük resmi bildiriler
yayınlanmaya başlandı.

1 Kasım1938: TBMM’nin 4. Dönem, 4.Toplantı yılının açılışını Atatürk adına Başbakan Celal Bayar yaptı. Atatürk’ün açılış konuşması, Bayar tarafından okundu.

8 Kasım 1938 : Atatürk’ün sağlık durumunun ciddi bir hal alması üzerine, sabah ve akşam olmak üzere iki ayrı tebliğ yayınlanmaya başlandı.

10 KASIM 1938 : ATATURK; SAAT 09.05’DE ISTANBUL DOLMABAHÇE SARAYI’NDA VEFAT ETTI.

Müdavi ve Müşavirtabiplerin verdikleri son rapor; “Reisicumhur Atatürk’ün umumi hallerinde vahamet dün gece saat 24.00’te neşredilen tebliğden sonra her an artarak bugün, 10 Ikinci teşrin (Kasım) 1938 Perşembe günü saat dokuzu beş geçe, Büyük Şefimiz derin koma iŞınde terki diyar etmişlerdir.”

Müdavi (tedavi eden) tabipler: Prof. Dr. Neşet Omer lrdelp, Prof. Dr. Mim Kemal Oke, Dr. Nihat Reşat Belger. Müşavir (danışman) tabipler: Prof. Dr. Akil Muhtar Ozden. Prof. Dr. Hayrullah Diker, Prof. Dr. Süreyya Hidayet Serter, Dr. M. Kamil Berk, Dr. Abravaya Marmal.

11 Kasım 1938 : Anayasa’nın 34.maddesi uyarınca, Reisicumhur adayının seçilmesi için TBMM toplantısından önce Parti Grubu toplandı. Malatya Milletvekili Ismet Inönü, Parti Grubunda mevcut 323 Milletvekilinin 322 5mm oyu ile aday gösterildi. TBMM’de yapılan oylamada ise oybirliği ile (348 Milletvekili) Cumhurbaşkanlığına seçildi..

- Başbakan Celal Bayar, istifasını Cumhurbaşkanı Ismet Inönü’ye sundu. Inönü yeni kabineyi kurmakla tekrar Celal Bayar’ı görevlendirdi.

16 Kasım 1938 : Atatürk’ün naaşı halkın son kez görmesi amacıyla 19 Kasım’a kadar Dolmabahçe Sarayı’nda Katafalka konuldu. Halkın büyük ilgisi karşısında, yaşanan izdihamda 7’si kadın toplam 11 kişi ezilerek öldü.
- Atatürk’ün cenaze namazını Diyanet Işleri Başkanı Ord.Prof. Şerafettin Yalkaya kıldırdı.
- Kabine, 342 üyenin oybirliği ile güvenoyu aldı.

19 Kasım 1938 : Atatürk’ün Naaşı, 12 generalin eşliğinde Dolmabahçe Sarayından alındı, Sarayburnu’ndan Zafer Muhribiyle, Yavuz Savaş Gemisi’ne taşındı. Yavuz, Ata’nın Naaşı’nı Izmit’te Tren’e bıraktı. Naaş, 20 Kasım’da Ankara’ya ulaştı. Ata’nın Naaşı’nın geçtiği tüm yerlerde Halk, O’nu son kez uğurlamak için yollara akın etmişti. Istanbul’dan Ankara’ya kadar mahşeri bir kalabalık Büyük Kurtarıcısını son kez selamlıyordu. 20 Kasım1938: Ankara’da 12 Milletvekili tarafından Tren’den alınan tabut, top arabasına konularak TBMM önündeki Katafalka yerleştirildi. Ankara ve civar illerden gelen Halk 2 gün 2 gece Ata’nın önünden son bir defa daha geçtiler.

21 Kasım 1938 : Atatürk’ün Naaşı, törenle Ankara Etnografya Müzesindeki geçici kabrine konuldu.

-Türkiye Cumhuriyeti’nin 2. Cumhurbaşkanı, Atatürk’ün yakın arkadaşı Ismet Inönü, Atatürk için, Millete yayınladığı beyannamede; “Büyük Türk Milletine; Bütün ömrünü hizmetine vakfettiği sevgili milletinin ihtiram kolları üstünde, Ulu Atatürk’ün fani vücudu istirahat yerine tevdi edilmiştir. Hakikatte Yattığı yer, Türk Milletinin, O’nun aşk ve iftiharlarla dolu olan kahraman ve vefalı göğsüdür.

Atatürk, tarihte uğradığımız en zalim ve haksız itham gününde meydana atılmış, Türk Milletinin masum ve haklı olduğunu iddia ve ilan etmiştir. Ilk önce, ehemmiyeti kavranmamış olan gür sesi asla yıpranmayan bir kuvvetle nihayet bütün cihanın şuuruna nüfuz etmiştir.

Devletimizin banisi ve milletimizin fedakar, sadık hadimi, insanlık idealinin
aşıkve mümtaz siması eşsiz Kahraman Atatürk; VATAN SANA MINNETTARDIR’

26 Kasım 1938 : Ismet Inönü’ye, Cumhuriyet Halk Partisi değişmez Genel Başkanı unvanı verildi.

28 Kasım 1938 : Atatürk’ün vasiyetnamesi açıldı. Atatürk, vasiyetnamesinde şu hususları belirtmiştir; “Malik olduğum bütün nukutve hisse senetleri ile Çankaya’daki gayrimenkul ve gayrimenkul emvalimi Cumhuriyet Halk Partisi’ne atideki şartlarla terk ve vasiyet ediyorum.

1- Nukut ve hisse senetleri şimdiki gibi Iş Bankası tarafından
nemalandırılacaktır.
2- Her seneki nemadan bana nispetleri şerefi mahfuz kaldıkça, yaşadıkları
müddetçe Makbule’ye ayda 1.000 lira, ve Rukiye ile Nebile’ye şimdilik 100’er lira verilecektir.
3- Sabiha Gökçen’e bir ev alınabilecek ayrıca para verilecektir.
L- yaşadığı müddetçe Çankaya’da oturduğu ev de emrinde kalacaktır.
5- Ismet Inönü’nün çocuklarına yüksektahsillerini ikmal için muhtaç olacakları yardım yapılacaktır.
6- Her sene nemadan mütebaki miktar yarı yarıya Türk Tarih ve Dil Kurumlarına tahsis edilecektir.

Kemal Atatürk

12 Aralık 1938 : Sivas-Erzincan demiryolu hizmete açıldı.
- Diyarbakır-Cizre-Van demiryolu yapı mı na başlandı. .

26 Aralık 1938 : CHP Olağanüstü Kurultayı’nca Kemal Atatürk ‘Ebedi Başkan’, Ismet Inönü’ Değişmez Başkan’ seçildi.

28 Aralık 1938 : Milli Eğitim Bakanlığı’na Hasan Ali Yücel getirildi.

Zeytin

1939



25 Ocak 1939 : Celal Bayar, Başbakanlıktan çekildi.
-Yeni Hükümeti kurmakla Dr. Refik Saydam görevlendirildi.
Başbakan Dr. Refik Saydam
Adliye Bakanı Tevfik Fikret Sılay
Milli Savunma Bakanı Gen. Naci Tınaz
Içişleri Bakanı Faik Oztrak
Dışişleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu
Maliye Bakanı Fuat Ağralı
Bayındırlık Bakanı Ali Çetinkaya
Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel
Ekonomi Bakanı Hüsnü Çakır
Sağlık Bakanı Dr. Hulusi Alataş
Gümrük ve lnşaat Bk. Ali Rıza Tarhan
Tarım Bakanı Muhlis Erkmen

27 Ocak1939: Kabine, TBMM’de oybirliği ile güvenoyu aldı. TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verdi.

19 Şubat 1939 : Ulke genelinde 158 ayrı yerde yeni Halkevleri açıldı.

21 Mart 1939 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Korgeneral Ali Hikmet Ayerdem (Doğumu:1877) öldü.

26 Mart 1939 : Milletvekili seçimleri yapıldı.

3 Nisan 1939 : TBMM açıldı. Ismet Inönü, Meclisin oybirliği ile yeniden
Cumhurbaşkanlığına seçildi.
- Dr. Refik Saydam istifa etti, Kabineyi Kurmakla tekrar görevlendirildi.
TBMM’den güvenoyu aldı.

12 Mayıs 1939 : Türk-Ingiliz Antlaşması imzalandı. Müşterek bildiri: “Türkiye Hükümeti ve Büyük Britanya Hükümeti bir saldırı hareketinin Akdeniz Bölgesinde bir savaşa yönelmesi halinde bilfiil işbirliği yapmaya ve güçlerinin bütünü ile yardım ve ilgiyi birbirlerine göstermeye hazır bulunduklarını beyan ederler Ikinci Dünya Savaşı ‘nın ayak sesleri duyulmaya başlanmıştı.

23 Haziran 1939 : ‘Türkiye ile Suriye arasında arazi mesailinin kati surette hallini mutazammın’ antlaşma imzalandı. Bu antlaşmayla ‘Hatay’ sorunu çözümlendi.

29 Haziran 1939 : Hatay’ın Türk olan yöneticileri Hatay Cumhuriyeti’nin
Anavatana bağlanmasını istediler. Olağanüstü toplanan Hatay Meclisi oybirliği ile Türkiye’ye katılma kararı aldı.

30 Haziran 1939 : TBMM, Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını oybirliği ile onayladı.

5 Temmuz 1939 : CHP Il Başkanlıkları, Valilerin uhdesinden alındı.

7 Temmuz 1939 : Hatay Ili kuruluş kanunu kabul edildi.

20 Temmuz 1939 : Samsun’da meydana gelen selde büyük hasar oldu.

23 Temmuz 1939 : Hatay’da törenle Fransız Bayrağı indirildi, Türk Bayrağı çekildi. Hatay’da kalan son Fransız birliği de aynı gün ayrıldı.

28 Temmuz 1939 : Demiryolu Aşkale’ye ulaştı.

1 Eylül 1939 : Alman orduları Lehistan’a girdi, Ikinci Dünya Savaşı resmen başladı.

6 Eylül 1939 : Demiryolu Erzurum’a ulaştı.

10 Eylül 1939 : Karabük Demir ve Çelik fabrikaları üretime başladı.

22 Eylül 1939 : Dikili’de deprem. 22 kişi öldü, yüzlerce ev yıkıldı.

27 Eylül 1939 : Moskova’da Türk-Sovyet görüşmeleri Dışişleri Bakanları
Saraçoğlu-Molotof arasında başladı.

17 Ekim 1939 : Moskova’da 21 gündür süren Türk-Sovyet görüşmeleri kesildi.

19 Ekim 1939 : Türkiye-Fransa-Ingiltere arasında Uçlü Yardım (Ankara Paktı) imzalandı. Antlaşma hiçbir devlete karşı olmayarak, yalnız savunma amaçlı olarak düzenlenmişti. Bu antlaşmanın yüklediği koşullar arasında, Türkiye’nin SSCB ile silahlı bir antlaşmazlığa düşmeyeceğine dair açık kayıtlar konulmuştu.

22 Ekim 1939 : Sivas Lokomotif Vagon Atölyesi faaliyete başladı.

26 Ekim 1939 : TBMM yeni binasının temeli atıldı.

22 Kasım 1939 : Tercan’da deprem.

20 Aralık 1939 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Orgeneral Yakup Şevki Subaşı (Doğumu:1876) öldü.

25 Aralık 1939 : Kurtuluş Savaşı Komutanlarından Korgeneral Omer Halis Bıyıktay (Doğumu:1883) öldü.

27 Aralık 1939 : Cumhuriyet tarihinin en büyükfelaketlerinden birisi olan
Erzincan depremi. 40.000 kişi öldü. Binlerce kişi evsiz kaldı.

Zeytin

1940



8 Ocak 1940 : Türkiye-Fransa-İngiltere Kredi Antlaşması imzalandı.

30 Mart 1940 : Türkiye-Suriye Dostluk ve Iyi Komşuluk Antlaşması imzalandı. (Hatay meselesi ile ilgili olarak gerilimli günler yaşadığımız Suriye ile, 2. Dünya Savaşının bütün dünyayı tedirgin ettiği günlerde imzalanmıştır.)

31 Mart 1940 : Bursa’da Göl barajı’ hizmete girdi.

9 Nisan 1940 : Alman orduları Danimarka ve Norveç’e girdi.

9 Mayıs 1940 : Ingiliz Başbakanı Churchill’in mesajı:... Türkiye’nin bu zamanda bize müzahereti (yardımı) hepimize cesaret verecek bir amildir.”

10 Mayıs 1940 : Alman orduları Lüksemburg ve Hollanda’ya girdi.

13 Mayıs 1940 : Alman orduları Fransa’ya girdi.

19 Mayıs 1940 : Istanbul’da Dolmabahçe Stadının temeli atıldı. (Şu anki ismi ‘Beşiktaş Inönü Stadı’dır.)

28 Mayıs 1940 : Bingöl’de deprem, hasar var.

22 Haziran 1940 : Fransa, Almanlar karşısında ‘Ateşkes Antlaşması’ imzaladı.

29 Haziran 1940 : Türk-Alman Antlaşması imzalandı.

20 Ekim 1940 : Nüfus sayımı yapıldı, nüfusumuz: 17.820.950.

28 Ekim 1940 : Italya, Yunanistan’a saldırdı.

25 Kasım 1940 : 2. Dünya Savaşı’nın sınırlarımıza doğru yayılması üzerine; Istanbul, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale ve Kocaeli’de sıkıyönetim ilan edildi.

30 Kasım 1940 : Istanbul’da karartma başladı.

19 Aralık 1940 : Italyan saldırısına uğrayan Yunanistan’a Kurtuluş şilebiyle yardım malzemesi gönderildi.

20 Aralık 1940 : Malatya (Arapgir) ve Tunceli (Çemişgezek) dolaylarında şiddetli deprem.

Zeytin

1941



1 Ocak 1941 : İngiltere Başbakanı Churchill, Anadolu Ajansı vasıtasıyla Türk Milletine gönderdiği mesajda:
Geçen müşkül aylarda Türkiye’nin değişmez dostluğuna mahzar olduk.”

17 Ocak 1941 : Türk-Bulgar Antlaşması imzalandı.

18 Şubat 1941 : Petrol Ofisi kuruldu.

27 Şubat 1941 : Ingiltere Dışişleri Bakanı Anthony Eden Ankara’ya geldi.

4 Mart 1941 : Alman Büyükelçisi Von Papen, Inönü’ye Adolf Hitler’in mesajını getirdi. 21 Mart 1941 ‘de Inönü, Hitler’e cevabi mesajını gönderdi.

19 Mart 1941 : Sıkıyönetim 3 ay daha uzatıldı.

24 Mart 1941 : Türkiye ve Rusya bir deklarasyon yayınladılar: “... Türkiye herhangi bir saldırıya uğradığı taktirde, Sovyet Rusya tarafsızlığını koruyacaktır.”
- Niksar ve çevresinde deprem, 500 ölü var.

27 Nisan 1941 : Antakya’da hafif çapta deprem.

18 Haziran 1941 : Türkiye-Almanya Dostluk Antlaşması imzalandı.

20 Haziran 1941 : Inönü ile Adolf Hitler arasında karşılıklı mektuplar
gönderildi.

22 Haziran 1941 : Ajanslar sabahın erken saatlerinde Alman ordusunun Sovyet sınırlarını geçtiğini duyurdu. 2. Dünya Savaşı’nın gidişatını değiştirecek olan Alman-Rus savaşı başlamıştı.
- Hükümet, yayınladığı resmi tebliğde: “Cumhuriyet Hükümeti, Almanya-Sovyetler Birliği Savaşı dolayısıyla hasıl olan durum karşısında tarafsızlığını ilana karar vermiştir.”

23 Haziran 1941 : Refah faciası. 1939 yılında Ingiltere’ye sipariş edilen 4
denizaltı ve 4 muhrip’i teslim almak üzere Mersin’den hareket eden Refah Şilebi, batırıldı. Savaşta tarafsız olmamızdan dolayı, bordalarına ve güvertesine Türk Sancağı Bandaj yapılan ve reflektörlerle aydınlatılan Şilep, Mersin’den hareketinden 5 saat sonra saat 22.30 sıralarında meçhul bir gemi tarafından atılan torpido ile vuruldu. Elektrik makineleri ve telsizi tamamen kullanılamaz hale geldi, mevcut kurtarma filikalarının su kaçırması dolayısıyla ancak birisi
kullanılabildi. 4 saat kadar su üzerinde kalan Şilep, batmaktan kurtarılamadı.
Tek kurtarma filikasıyla facia yerinden ayrılan 28 kişi, 36 saat sonra Karataş mevkiine çıkarak geminin battığını bildirdiler.

Türkiye’nin ancak olaydan 36 saat sonra haberi olabilmişti. Kaza mahalline gönderilen uçak ve gemilerle yapılan kurtarma ve araştırma faaliyetleri sonucunda, olaydan 72 saat sonra bir denizci sağ olarak kurtarılabildi. Faciada, 15 Deniz Subayı, 16 Hava Oğrencisi, 48 Denizaltı Astsubayı, 63 Deniz Eri ve 25 Gemi Mürettebatı olmak üzere 167 Denizci Şehit olmuştur. Kurtulanların aktardıklarıyla, faciada Denizaltı Filotilla Gv. Yrb. Zeki Işın ile Gemi
Süvarisi Izzet Dalgakıran, Gemiyi terk etme teşebbüsünde bulunmayarak diğer 165 Askerimiz ile birlikte şehit olmuşlardır.

25 Haziran 1941 : TBMM’de, Türk-Alman Antlaşması oybirliğiyle kabul edildi.

1 Temmuz 1941 : Fransız Devlet Başkanı Mareşal Petain, Inönü’ye mesaj gönderdi.

14 Ağustos 1941 : Ingiltere ve Sovyetler Birliği, Türk Hükümeti’ne müşterek bir nota vererek, ‘Montreux Antlaşması’na sadakatlerini yenilediler.

25 Ağustos 1941 : Ruslar ve Ingilizler Iran’ı işgale başladılar.

9 Eylül 1941 : Ağrı Patnos’ta deprem.

11 Eylül 1941 : Van ve Başkale dolaylarında deprem.

21 Eylül 1941 : Istanbul’da Fener’de meydana gelen yangında, 94ev, 2 cami, 1 mescit ve Patrikhane Müştemilatı yandı.

25 Kasım 1941 : Bulgaristan, Mihver Devletleri yanında savaşa katıldı.

8 Aralık 1941 : Amerika Birleşik Devletleri, Japonya’ya savaş ilan etti.

10 Aralık 1941 : Bitlis ve çevresinde deprem.

19 Aralık 1941 : İstanbul’da ekmek, karneye bağlandı.